آنچه باید درباره اینستکس بدانید + فیلم

لینک کوتاه مطلب : http://zanjansahar.ir/?p=8343

بعد از امضای برجام، اروپا برای اجرای تعهدات خود نسبت به ایران بسته‌ای به نام “اینستکس(Instex)” را ارائه داد. علی بهادری کارشناس مسائل حقوقی درباره حقیقت اینستکس توضیح می دهد.

دانلود کنید

 

آیا بازهم دولتی‌ها فریب آب‌نبات اروپا را می‌خورند؟/ اینستکس؛ کانال غذا و دارویی که برای ایران فروش نفت نمی‌شود

INSTEX گامی بسیار ضعیف و بسیار کمتر از توان واقعی اروپاست، به این معنی که اگر واقعا کشورهای اروپایی بخواهند برجام را اجرایی کنند توانایی قابل ملاحظه‌ای مانند وارد کردن شرکت‌ها و بانک‌های دولتی در تجارت پرحجم با ایران دارند.
در فاصله ۱۰ روز مانده به پایان گام اول ایران در اولتیماتوم به کشورهای اروپایی برای تامین منافع اقتصادی تهران ذیل توافق هسته‌ای، جلسه کمیسیون مشترک برجام با حضور معاونان وزرای امور خارجه کشورهای عضو در سایه تبلیغات گسترده و هدفمند رسانه‌های غربی روز جمعه در وین برگزار شد. اروپایی‌ها در مانور رسانه‌ای خود می‌گفتند قرار است تصمیمات مهمی درباره توافق هسته‌ای در این نشست گرفته شود. در جریان این نشست خبر آغاز به‌کار اینستکس یا همان سازوکاری که اروپایی‌ها برای همکاری اقتصادی با ایران قرار بود حدود یک‌سال پیش رونمایی کنند، منتشر شد و طرف غربی تلاش کرد بگوید به تعهدات خود در توافق هسته‌ای عمل کرده است، لذا در قبال این اقدام ایران باید گام‌های ۶۰ روزه خود را متوقف سازد و به سطوح تعهداتش در برجام بازگردد.
در ایران هم بعد از انتشار این خبر خیلی‌ها گفتند اقدامات تهران در مقابله فعال با عهدشکنی آمریکا و اروپا جواب داده لذا ادامه راه یعنی برداشتن گام‌های دوم، سوم و… و ادامه کاهش تعهدات برجامی که قرار است هر ۶۰ روز یک‌بار انجام شود، لازم نیست؛ توصیه عجیبی که هم دور از انتظار بود و هم با مواضع رسمی مسئولان دولت دوازدهم در تناقض بود. درخصوص این وضعیت، نکات مهمی قابل ذکر است اما سوای اینکه این حرف بیشتر از سوی کسانی اظهار می‌شود که قبلا هم مخالف واکنش و مقابله‌به‌مثل در برجام بودند و می‌گفتند نباید انتظار بالایی از اروپایی‌ها داشته و در حفظ همین تابلوی باقی‌مانده از برجام نیز باید کوشا باشیم، دلایل فراوانی وجود دارد که راه‌اندازی سامانه اروپایی که امروز نام INSTEX به خود گرفته، نه‌تنها تامین‌کننده منافع ایران نیست که یک فریب بزرگ و راه انحرافی برای عقب‌راندن تهران است، لذا به‌هیچ‌عنوان نباید از سوی مسئولان دولتی به‌عنوان یک دستاورد تلقی شود.
چند نکته مهم درخصوص کارکرد INSTEX و حواشی و تاثیرات آن وجود دارد که مرور آنها توضیح‌دهنده همین استدلال است و می‌گوید چرا ایران باید مسیر کاهش تعهدات خود را ادامه دهد.
صفر: قبل از هرچیز باید مساله مهمی را یادآور شد. اروپایی‌ها طی یک‌سال گذشته چهاربار وعده داده‌اند‌ ولی زیر قول‌شان زده‌اند و حالا که گفته شده اولین تراکنش در حال اجراست هیچ عقل سلیمی نمی‌تواند قبول کند با یک گل بهار شده است! حتی اگر اروپایی‌ها تعریف خود را از این سامانه تغییر دهند و برای آینده درباره نوع معاملات با ایران هدف‌گذاری‌های بزرگ‌تری را در نظر بگیرند، واضح است که نباید هیچ‌یک از تصمیمات و اقدامات ایران با چنین خبری تحت‌الشعاع قرار گیرد.
یک: نکته مهمی که ایران از ابتدا درباره آن تاکید ویژه‌ای داشته، این است که سامانه اروپایی باید کاری کند تا محدودیت‌های تحریمی توسط آمریکا عملا شکسته شود، به این معنا که INSTEX نباید تاییدکننده تحریم‌های آمریکا و عامل به رسمیت شناختن وضعیت تحریمی یکجانبه و زورمدارانه باشد. این مساله مهمی است که امروز سامانه اروپایی دقیقا در مقابل آن ایستاده و می‌گوید عامل تجارت مشروع! با ایران است و منظور اروپا از واژه «مشروع» همان کالاهای سفید و غیرتحریمی از نظر آمریکاست.
دو: در مسیر تجارت با ایران اگر قرار باشد اینستکس صرفا به دارو و برخی اقلام خوراکی محدود باشد، سامانه مراوده اقتصادی با ایران، فرسنگ‌ها با انتظارات تهران فاصله دارد لذا خواسته واضح ایران که تاکنون محقق نشده این است که سامانه اروپایی کالاهایی فراتر از غذا و دارو را شامل شود و حتی اگر بنا دارد فعلا و تنها در گام اول با آمریکا درگیر نشود باید طیف گسترده‌تری از کالاهایی را که در معرض تحریم نیستند ارائه کند و بلافاصله بعد از گام اول، از تحریم‌ها نیز عبور کند نه اینکه با نام بشردوستانه چند قلم کالای غیرتحریمی را شامل شود و تحریمی مضاف بر تحریم‌های آمریکا را درنظر بگیرد.
سه: کلیدی‌ترین نکته‌ای که سامانه اروپایی باید رعایت کند حل و فصل مساله فروش نفت ایران است. اروپایی‌ها باید به‌اندازه نیاز ایران به فروش نفت یعنی چیزی حدود ۱٫۵ میلیون بشکه در روز از ما نفت خریداری کنند، که این رقم سوای بازاری است که ایران با کشورهای غیراروپایی دارد. سرگئی ریابکوف، معاون وزیر امور خارجه روسیه پس از نشست کمیسیون مشترک برجام در روز جمعه اعلام کرد همچنان اینستکس تصمیمی برای خرید نفت ایران ندارد، بنابراین مساله نفت بزرگ‌ترین نقص این سامانه است.
چهار: اینکه در این یکی، دو روز گفته می‌شود «اولین تراکنش بانکی INSTEX عملیاتی شد» از اساس ایراد دارد؛ چراکه اساسا این سامانه بنای کار بانکی ندارد و صرفا می‌خواهد به‌جای رد و بدل شدن پول، به تهاتر کالا بپردازد و این یعنی سامانه مالی اروپا قرار است برای همیشه تضمین‌کننده اجرای تحریم‌های آمریکا در حوزه بانکی و پیام‌رسان‌هایی مانند سوئیفت باشد و بنا ندارد خواست تهران برای عادی‌شدن روابط بانکی یعنی متن صریح برجام را اجرایی سازد.
پنج: نکته مهم و انضمامی مساله قبلی این است که ایران از اروپا خواسته مهمی دارد، خواسته‌ای که می‌گوید ایران باید به‌صورت آزاد دسترسی کاملی به ارز حاصل از فروش نفت خود به کشورهای اروپایی داشته باشد و این ارز در هیچ حالتی نباید در بانک‌ها و صندوق‌های مالی اروپا بلوکه شود. از این‌رو مدت‌هاست که از سوی مقامات کشور اعلام شده بازگشت ارز حاصل از صادرات ایران به داخل کشور یک محور اصلی است و اروپا اگر می‌خواهد برجام باقی بماند باید مسیر دسترسی تهران به برگ‌برگ اسکانس‌های حاصل از فروش نفت را فراهم کند.
شش: سامانه معرفی‌شده از سوی اروپا و نوع اطلاع‌رسانی درباره آن نشان می‌دهد آلمان، فرانسه و انگلیس بیش از آنکه به‌دنبال تجارت با ایران باشند می‌خواهند نقش یک ابردلال را بازی کنند و به‌صورت نیابتی کالاهایی را که ایران می‌تواند به‌صورت مستقیم از کشورهای ثالث بخرد به ایران بفروشند. لذا جلوگیری از تک‌کاناله کردن مسیر مراودات ایران که هم باعث ردیابی بهتر معاملات ایران خواهد شد و هم این معاملات بسیار شکننده و توامان را پرهزینه می‌کند، بسیار قابل‌توجه است.
هفت: اروپایی‌ها در قبال تعهدات خود در برجام هرگز پیش‌شرطی به‌جز تعهدات هسته‌ای ایران را عنوان نکرده بودند و طبعا امروز و برای اجرای همین سامانه‌ای که نام INSTEX بر خود گرفته نیز نباید پیش‌شرطی را عنوان کنند. در این میان اما مدام اخباری درباره مشروط‌کردن رسمی و غیررسمی همکاری با ایران به اجرای کامل برنامه اقدام FATF به گوش می‌رسد و همچنان ابهامات زیادی در این زمینه وجود دارد. یکی به نعل یکی به میخ کوبیدن اروپا در این موضوع و فشار بی‌سابقه آمریکا برای وادار کردن ایران به اجرای برنامه اقدام FATF از نکات قابل‌توجهی است که نشان می‌دهد طرف غربی همچنان به‌دنبال زیاده‌خواهی است و عقب نشستن ایران این وضعیت را تشدید می‌کند.
هشت: نکته پایانی تجربه و اطلاعات روشنی است که عنوان می‌کند INSTEX گامی بسیار ضعیف و بسیار کمتر از توان واقعی اروپاست، به این معنی که اگر واقعا کشورهای اروپایی بخواهند برجام را اجرایی کنند توانایی قابل ملاحظه‌ای مانند وارد کردن شرکت‌ها و بانک‌های دولتی در تجارت پرحجم با ایران دارند، مسیری که به‌سادگی تحریم‌پذیر نیست و امروز راه انجام آن باز است. درباره این فرآیند متاسفانه سه کشور اروپایی برنامه‌ای در دست ندارند و به‌نظر هم نمی‌رسد با این شرایط بخواهند این مسیر را فعال سازند. از این‌رو به‌نظر می‌رسد ادامه اقدام ایران در مسیر کاهش تعهدات خود مبتنی‌بر چنین وضعیتی، درست و اصولی باشد.

 

بازی قاره سبزی‌ها برای فرار از تعهداتشان/ اروپایی‌ها برجام را تا حد مبادله غذا و نفت تقلیل دادند

بازی قاره سبزی‌ها برای فرار از تعهداتشان/ اروپایی‌ها برجام را تا حد مبادله غذا و نفت تقلیل دادند

اروپائیان حوزه تعهدات برجامی خود را به ساز و کار اینستکس که صرفا شامل مواد غذایی، دارو و تجهیزات پزشکی می شود و بر اساس هیچ قاعده ای مشمول تحریم نمی شود، محدود کرده اند.

حالا بعد از چندین و چند ماه که اروپایی ها وعده راه اندازی کانال ارتباطی مالی میان ایران و اتحادیه اروپا را دادند و به وعده خود عمل نکردند ایران با هشدار نسبت به آینده برجام مطرح کرد که اگر همین روند ادامه پیدا کند در گام هایی مهم کشورمان از تعهدات خود در برجام صرف نظر خواهد کرد. این موضوع در اوائل چندان اروپایی ها را به جنب و جوش وادار نکرد. اروپایی ها باز هم با سیاست تلف کردن وقت و خریدن زمان برای فشارهای آمریکا بر ایران عمل کردند اما این روزها با توجه به اتمام مهلت ۶۰ روزه ایران به اروپا و نشست کمیسیون مشترک برجام، اروپایی‌ها بازهم به جنب و جوش افتاده اند. البته بسیاری از کارشناسان مطرح می کنند که این جنب و جوشی که اروپا برای اینستکس انجام می دهد بازهم یک بازی امیدوارکننده و توخالی برای ایران است و چیزی عاید کشورمان نمی کند.

با توجه به نتایج اعلام شده از سوی نمایندگان حاضر در نشست اخیر،‌ به نظر می رسد که مهمترین هدف طرف اروپایی ایجاد تعویق در اجرای گام دوم کاهش تعهدات برجام از سوی کشورمان است. در همین راستا رسانه های غربی اقدام به القاء اجرایی شدن اینستکس کرده اند در حالی که بر اساس شواهد موجود، این تنها یک شوی رسانه ای بوده است.
متاسفانه برخی از رسانه‌های داخلی هم با این ترفند رسانه های غربی همراه شدند و به نوعی موج امیدواری به اینستکس و اقدام اروپایی ها را با خبررسانی مثبت درباره اقدام اروپایی ها ایجاد کردند این درحالی است که بازهم صدای طبل توخالی اروپایی ها به گوش می رسد و قطعا اینستکس که ماکتی از کانال مالی ایران و اروپاست و اهداف ضعیفی مانند غذا و دارو را برای ایران تامین می کند نمی تواند جوابگوی خواسته های ایران از برجام با شد.
جالب اینجاست که اروپایی ها با راضی کردن ایران به نازل ترین وعده های خود در حال فراموشی تعهداتشان در برجام هستند. درواقع این خطر به خوبی حس می شود که برجام به طور کلی در حال فراموشی است. امریکا که به یکباره زیر تعهدات خود در برجام زد و از آن خارج شد و حالا فشارهای اقتصادی و درواقع تروریسم اقتصادی را علیه کشورما رقم زده است و اروپایی ها هم با بازی های فریبکارانه خود در حال فراموش کردن برجام هستند. قاره سبزی ها با این سیاست سعی دارند یک ماکت را به جای برجام به ایران غالب کنند. درواقع این ماجرا مانند داستان خواستگاری است که قرار بود دختر زیبای کدخدا را بگیرد ولی بعد از مدتی کدخدا دختر زشت و ترشیده خود را به خواستگار نگون بخت غالب کرد.
در همین رابطه، « مصطفی کواکبیان» نماینده اصلاح طلب مجلس که از جمله طرفداران برجام است، بیان می کند: «‏تداوم برجام با اروپا نباید صرفاً در قالب اینستکس خلاصه شود بلکه باید فروش نفت و انواع تراکنش بانکی را نیز شامل شود.»
در همین زمینه کارشناسان امور بین الملل بیان می کنند که ماندگاری برجام، نیازمند یک شوک اساسی است ، نه برداشتن قدم های ریز و ناچیز.
اروپائیان حوزه تعهدات برجامی خود را به ساز و کار اینستکس که صرفا شامل  مواد غذایی ، دارو و تجهیزات پزشکی می شود و بر اساس هیچ قاعده ای مشمول تحریم نمی شود، محدود  کرده اند.
با این وجود و پس از گذشت بیش از یک سال از خروج آمریکا ، کمترین اقدام ملموس که ایران را از کمترین های توافق هسته‌ای بهره مند سازد ، انجام نداده اند.
اقدام یکی دو روز گذشته اروپا در عملیاتی کردن اولین تراکنش مالی در قالب اینستکس  را با خوش بینی ،اگر بتوان قدم کوچک مثبتی در مسیر درست دانست، اما گامی غیر موثر بر وضعیت و سرنوشت برجام باید قلمداد کرد.
موعد گام دوم ایران برای خروج از تعهداتش در برجام و تلنگر و هشدار به اروپاییان رسیده است و حالا تکاپوی اروپاییان و برخی از دولتمردان در این عرصه بدین جا کشیده که با  اروپایی ها و به تبع آن دولتی ها با ادعای عملیاتی شدن اینستکس به دنبال به تاخیر انداختن زمان گام دوم کاهش تعهدات برجامی ایران هستند.
متاسفانه بسیاری از نشست های کمیسیون برجام که تعداد آن بسیار زیاد است تا به اینجا چندان حاصلی برای برجام تقریبا هیچ نداشته است. کشورهای اروپایی در یک دورویی سیاسی درحالی اقدامات برجام را در یک ماکت محدود می کنند که خود در همراهی با آمریکا میزان مراودات و تجارت با ایران را محدود کرده اند. در این باب سه مسئله مهم و حیاتی درباره برجام دیده می شود.
اول اینکه با توجه به موعد رسیدن گام دوم ایران در جهت محدود کردن تعهدات خود در برجام اروپایی ها که به بی عملی متهم هستند با فضاسازی سعی می کنند که اقدامات ایران دراین حوزه را محدود کنند و با فضاسازی و القاسازی به این زمینه که اروپا در حال برداشتن گام مثبت است، اقدامات ایران در این حوزه را متوقف کنند. 
دوم اینکه اروپا با پیش کشیدن اینستکس در حال محدود کردن تعهدات خود در برجام در حد یک ماکت است که تنها شامل مراودات غذایی و دارویی می شود که عایدی برای کشورمان ندارد و رسیدن هیچ برجام به پوچ است.
سومین و مهمترین موضوع درباره برجام این است که اگر دولت تن به این موارد جزئی بدهد خود در راه نابودی این سند توافق که به عنوان اصلی ترین دستاورد دولت روحانی قلمداد می شود، گام بر می دارد. 
برچسب ها
مشاهده بیشتر

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

لطفا سوال مقابل را پاسخ دهید ؟ *

Close