اوروشلیق آیی در زنجان / آیین های دوست داشتنی ماه رمضان در استان زنجان + عکس

لینک کوتاه مطلب : http://zanjansahar.ir/?p=7372

نوشتن از آیین، آداب و سنن یک قوم و ملت بسیار دشوار است و دقت و ظرافت فوق العاده‌ای را می‌طلبد. گرچه امروزه با آمدن تکنولوژی و مدرن شدن، آداب و رسوم و سنت‌ها به سمت کم رنگ شدن پیش می‌روند ولی اعتقاد به خداوند و دین اسلام بیش از هر چیز در میان مردم زنجان ریشه دوانیده و نه تنها قصد کم رنگ شدن ندارد بلکه روز به روز با کشف ابعاد پنهان آن محکم و استوارتر می‌شود.

ماه رمضان در میان مردم زنجان به نام “اوروشلوق آیی” خوانده می‌شود و مردم این ماه را، ماه مهمانی خدا و ماهی مملو از خیر و برکت تلقی می‌کنند و مانند دیگر نقاط کشور دارای آداب و رسوم است که حالا هم بسیاری از آداب و رسوم مانند قبل و بدون تغییر در این شهر اجرا می‌شود.

البته لازم به ذکر است که آداب مردم شهر زنجان با وجود امکانات و شرایط شهری با اندکی تفاوت از روستاهای این استان است که در این گزارش آنچه در شهر زنجان اجرا می‌شد آورده شده است.

آگاهی از “اوباشدانلیق” و افطار با صدای شلیک توپ و صدای سوت کارخانه کبریت

ذبیح‌‌الله شاهمحمدی از قدمای زنجان در این خصوص می‌گوید: مردم برای روزه داری با اطلاع چند تن از علما و بزرگان شهر که از روی ساعت و تقویم‌های قدیمی تا قبل از احداث کارخانه کبریت زنجان که اکنون به  شکل موزه صنایع زنجان درآمده است با شلیک توپ گلوله که گاهی در بیمارستان بهشتی و گاهی هم در قسمت‌های جنوبی شهر بر روی پشت بام یا تپه، شلیک می‌شد بیدار می‌شدند و نیز با خبررسانی مردم بیدار شده به دیگری با زدن در خانه‌های یکدیگر بیداری سطح شهر یکپارچه کامل می‌شد.

شاهمحمدی تصریح می‌کند: مردم بیدار شده و اقدام به خوردن سحری که در میان مردم شهر زنجان  “اوباشدانلیق” خوانده می‌شود، می‌کردند. بعد‌ها با احداث کارخانه کبریت و صدای سوت آن که توسط یکی از کارکنان نواخته می‌شد از زمان سحر و افطار آگاه می‌شدند. با آمدن رادیو اطلاع رسانی زمان سحر و افطار با اندک برنامه‌های آن انجام می‌گرفت و نیز مردم با استفاده از ساعت‌های رومیزی یا دیواری زنگدار برای سحری بیدار می‌شدند.

وی خاطر نشان می‌کند: زمانی که بلندگو نبود غالبا از مسجد جامع (سید) و مساجد محل و تکایا با صدای مؤذن یا افراد دیگر مردم از سحر و افطار و اذان باخبر می‌شدند و نیز در گذشته عده‌ای با صدای بلند بر روی پشت بام‌ها و تپه‌ها به خواندن مناجات از قبیل مناجات امام علی (ع) یا امام سجاد (ع) و غیره می‌پرداختند که با آمدن رادیو این مناجات از رادیو هم پخش می‌شد.

“چای چؤره‌گی” شیرینی مخصوص زنجان

از غذاهایی که برای افطاری و سحری در ماه رمضان طبخ می‌شد می‌توان به انواع آش‌های ترش، آش کشک، آش رشته و آش بلغور، شیربرنج، فرنی، حلوا (در انواع شیرین و غیره)، آبگوشت کوفته، کل‌جوش، پیاز آب، سوپ و انواع خورشت‌ها اشاره کرد که هم اکنون نیز پخت آنها رایج و مرسوم است. در گذشته همه حلیم پزها در این ماه تعطیل می‌شد و مردم در ماه رمضان حلیم نمی‌خوردند در حالی که حالا پختن حلیم و بعضا پخش نذری آن رایج و مرسوم شده است.

“چای چؤره‌گی” یا همان “نان چایی” از نان‌های مخصوص زنجان به حساب می‌آید که زینت بخش سفره بیشتر زنجانی‌هاست.

با نمک نمک گیر شدن و با حلوا شیرین کام

جمع و پخش نذورات و دعوت مهمان و دادن افطار و اقدامات این چنینی از دیرباز در بین مردم استان قدمت دارد. به طوری که تمامی مهمانی‌ها در خانه انجام می‌شد و مانند امروز رستوران یا تالار وجود نداشت. تنها مکان قهوه خانه‌ها بودند که در ماه رمضان فقط بعد از افطار باز بودند و در ضمن قهوه‌خانه‌ها محل اجتماع و شب نشینی و تفریح  بعد از افطار برای مردان محسوب می‌شد و نیز اندک سفره خانه‌ها هم محل اقامت مسافران بود.

در سفره مردم زنجان نمک جایگاه ویژه‌ای داشت که قبل از باز کردن افطار با انگشت کمی نمک می‌خوردند و در آخر هم با کمی حلوا دهان خود را شیرین می‌کردند که این کار نمادین آنان نشانگر نمک گیر شدن و شیرین کام از خانه مهمان رفتن است. که این کار مردم زنجان یاد آور مصرعی از اشعار نظامی می‌شود. “حلوای پسین و مِلح اول”

حلول ماه با گذر چند شب از شب‌های قدر

مراسم شب‌های قدر با به سر گرفتن قرآن و خواندن دعاهای ویژه این شب با اجتماع روحانیان و مردم از پیر و جوان در تکایا و مساجد انجام می‌شد که در مساجد با پرده‌هایی بخش خانم‌ها را از آقایان تفکیک می‌کردند و در برخی مساجد پنجره‌های اوروسی ایفا کننده نقش پرده بود.

با گذر شب‌های قدر و احیا ماه صیام و رحمت خداوند با تزکیه نفس در این شب‌ها و تکمیل حال و هوای معنوی و گاهی در صورت وجود قصور توبه و بازگشت به پروردگار اندک اندک ارمغان آورنده شمیم بهشت و ماه پر فیض رمضان رخت بسته و به امید کفاف عمر تا سالی دیگر منتظر دعوت به مهمانی پرودگار می‌شوند. با این وجود بوی عید فطر و بر پایی نماز فطر تمام مردم را به مساجد و تکایا کشانده و بدرقه از مهمانی خدا را تمام و کمال به جا می‌آورند.

با رویت ماه توسط علما و بزرگان و متخصصان این امر، به وسیله ابزارهای مختلف چون آیینه و ذره‌بین و غیره خبر عید فطر اطلاع رسانی می‌شد که همه مساجد و تکایا چند روز قبل آماده برگزاری نماز عید فطر و برپایی جشن بودند.

برگزاری برنامه‌های ویژه ماه مبارک رمضان در زنجان

حالا هم مردم زنجان ماه رمضان را ماه پر فیض و برکت شمرده و اعمال این ماه را تمام و کمال انجام می‌دهند مراسم ویژه ماه مبارک رمضان در زنجان امسال نیز مثل سال‌های قبل برگزار می‌شود.

مراسم قرآن خوانی جمعی در دارالقرآن و حسینیه اعظم زنجان

ولی‌اله رحیمی، مدیر درالقرآن کریم زنجان با اشاره به اینکه برنامه‌های ویژه ماه مبارک رمضان برای خواهران و برادران به صورت مجزا برگزار می‌شود، گفت: برنامه‌ روزانه خواهران از اول ماه مبارک تا عید سعید فطر با قرائت ۳۰ جزء قرآن به صورت هر روز یک جزء توسط قاریان و سخنرانی و اقامه نماز جماعت از ساعت ۱۰ صبح آغاز و با اقامه نماز جماعت پایان می‌یابد.

وی با اشاره به وجود برنامه‌های واحد برادران خاطر نشان کرد: در واحد برادران نیز از آغاز ماه رمضان تا پایان این ماه از ساعت ۲۲ تا ۲۴ برنامه سخنرانی و قرائت و ترتیل قرآن با حضور اساتید و قاریان برجسته‌ برگزار می‌شود.

سحر خوانی در روستاهای زنجان

 آیین سحر خوانی و رمضان قدمتی دیرینه در ایران دارد زنجانی‌ها به خصوص در روستاهای این استان در سال‌های دور که وسایل ارتباطی، چون رادیو و تلویزیون به‌ندرت در منازل خانواده‌ها  یافت می‌شد، در آیین سحر خوانی بزرگان و به خصوص ریش سفیدان منطقه یک ساعت قبل از اذان صبح بر در منازل رفته و با خواندن دعا‌ها و اشعار مردم روستا را بیدار می‌کردند، در حال حاضر با گذشت زمان و  افزایش وسایل ارتباطی مثل تلویزیون، تلفن و ساعت‌های زنگ دار این آیین زیبا کم رنگ شده ، ولی هنوز هم می‌توان روستا‌هایی را پیدا کرد که این آیین هنوز  هم در آن برگزار می شود.
شمیم رمضان در راه است /آیین های رمضان در استان زنجان

دوختن کیسه برات توسط بانوان زنجانی از آیین های ماه رمضان

دوختن کیسه برات “برات کیسه‌سی” در آخر ماه رمضان به تعداد اعضای خانواده نیز از دیگر آداب و رسوم مردم این منطقه است و معمولا مادر خانواده این کیسه را درمسجد و بین دو نماز ظهر و عصر و یا آخرین جمعه ماه رمضان با پارچه‌ سفید چلواری و نخ و سوزن کارنکرده می‌دوزد.

و برای بریدن نخ و پارچه‌ این کیسه به‌جای چاقو و قیچی از دندان‌ها استفاده و یک سکه‌ “پول” نیز در قسمت پایین آن قرار داده می‌شود.

شمیم رمضان در راه است /آیین های رمضان در استان زنجان
به‌اعتقاد زنجانی‌ها اگر این کیسه‌ها توسط پنج زن سیده لمس شود، برایشان خوش یوم وبرکت به همراه خواهد داشت و اعضای خانواده به آرزویشان می‌رسند.

غبارروبی اماکن متبرکه زنجان برای میزبانی از ماه رمضان

اماکن متبرکه زنجان از جمله بقعه قیدار نبی(ع)، حسینیه اعظم زنجان، امامزاده سید ابراهیم (ع)زنجان و بسیاری از مساجد استان برای استقبال از ماه مبارک رمضان غبارروبی شدند.

غبارروبی اماکن متبرکه زنجان برای میزبانی از ماه رمضان

غبارروبی اماکن متبرکه زنجان برای میزبانی از ماه رمضان

غبارروبی اماکن متبرکه زنجان برای میزبانی از ماه رمضان

انتهای پیام

پخش برنامه‌های ویژه ماه رمضان از صدا و سیما

مرتضی صفری، مدیر کل صدا‌وسیمای استان زنجان با اشاره به برنامه‌‌‌های ماه مبارک رمضان گفت: امسال مرکز زنجان برنامه‌ریزی‌های منظمی با موضوع رمضان از جمله تولید و پخش ۴۴۸ ساعت برنامه در واحدهای صدا، سیما و خبر مرکز زنجان انجام می‌دهد.

وی بیان کرد: در شبکه استانی صدا با ویژه برنامه‌های مختلفی از جمله  برنامه ویژه شب‌های قدر، ویژه شهادت حضرت علی (ع)، ویژه افطاری، ویژه سحری، پخش زنده جمع خوانی قران کریم در حسینیه اعظم زنجان از ساعت ۱۸ تا ۱۹ و به مدت ۳۰ ساعت‌، ترتیل یک جزء قران کریم تدارک دیده شده است.

علاوه بر این در ماه رمضان در معابر شهرهای زنجان، انواع آش، حلیم و شیرینی عرضه می شود. نان چایی یا چای چورگی از شیرینی های سنتی زنجان است که در ماه رمضان مشتری های زیادی پیدا می کند و همانطور که از نامش پیداست همراه با چای در زمان افطار میل می شود.

آیین های استان زنجان

از دیگر آیین های ماه رمضان در زنجان بردن افطار به خانه عروس بود، که البته امروزه بیشتر در قالب دعوت خانواده عروس و اطرافیان آنان به افطاری اجرا می شود. خیلی از خانواده ها در زنجان عید فطر را موعد بردن خلعت و هدایا به خانواده عروس انتخاب می کنند و از این فرصت برای جشن و برگزاری مراسم های مربوط به عروسی ها بهره می جویند.

ماه رمضان

آیین ها و مراسم ویژه ایام ماه رمضان همچون شب های قدر و احیا نیز جلوه های خاصی در شهرها و روستاهای زنجان دارد. حضور در مساجد، طبخ برخی غذاهای خاص همچون حلوا در نوزدهم ماه رمضان، تدارک سحری برای شب زنده داران از جمله فعالیت های مختص روزهای ۱۹ تا ۲۱رمضان در زنجان است.

آیین دیگری که در ماه رمضان بین مردم زنجان مرسوم است قارابایرام نام دارد؛ افرادی که عزیزانشان به تازگی از دست داده‌اند و عید سعید فطر نخستین عید بعد از مرگ و برگزاری مراسم چهلم عزیزشان است، در منازل خود نشسته و درب خانه را برای ورود اقوام و آشنایان که دیدن آنان می‌آیند باز می‌گذارند. فطرپایی نیز از جمله آیینهای ماه رمضان است؛ با فرا رسیدن عید سعید فطر بردن عیدی برای نوعروسان از دیگر آداب و رسوم مردم زنجان به شمار می‌رود به ویژه نوعروسی که عید فطر نخستین عید بعد از نامزدی او به شمار رود مراسم بردن عیدی با حضور گسترده اقوام و آشنایان به خانه نوعروس برگزار می‌شود. در روز عید سعید فطر خانواده داماد با خرید وسایل و نیز هدیه‌ای ویژه برای عروس که معمولا طلا می‌باشد به دیدار نوعروس و خانواده‌اش می‌روند. چند روز قبل از فرا رسیدن عید سعید فطر از نمازگزاران حاضر در هر یک از مساجد محل برای افطار روز عید فطر پول جمع‌آوری می‌کنند و هر یک از افراد به داوطلب و در صورت تمایل هزینه‌ای به این منظور پرداخت می‌کنند و خدمه مسجد با خرید وسایل پذیرایی مختصر برای افطار روز عید تدارک می‌بینند.

اوقات شرعی ماه مبارک رمضان۱۴۴۰ شهر زنجان 

اوقات شرعی ماه مبارک رمضان ۱۴۴۰- شهر زنجان+جدول

برچسب ها
مشاهده بیشتر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

لطفا سوال مقابل را پاسخ دهید ؟ *

Close