بدخطی و ناخوانا بودن نسخه های پزشکی و بازی با جان مردم + عکس و فیلم

لینک کوتاه مطلب : http://zanjansahar.ir/?p=8571

بهداشت نیوز گفتگویی اختصاصی با دکتر محمد حسن طریقت منفرد، چشم پزشک و وزیر اسبق بهداشت، درمان و آموزش پزشکی انجام داده و بحثی را در خصوص اینکه چرا بسیاری از پزشکان ایرانی عادت به نوشتن نسخه های لاتین و ناخوانا دارند مطرح کرده است؛

نسخه هایی که نه فارسی است و نه قابل خواندن!

دکتر طریقت منفرد صحبتش را با مزاح آغاز کرد: این سؤال را باید از پزشکانی که نسخه ها را بدخط می نویسند بپرسید، من خط خوبی دارم!

وی گفت: دلیل ناخوانا بودن و فارسی نبودن نسخه های ما، رفتار پزشکان ایرانی است که البته این خلاف منویات رهبر معظم انقلاب و قانون و به نوعی غیرمعقول است.

دکتر طریقت منفرد افزود: چون چندیدن بار تأکید شده که تمام مکاتبات پزشکی باید حتی المقدور فارسی باشد اما متأسفانه این نسخه ها نه فارسی است و نه طوری نوشته می شود که بیمار متوجه محتوای آن شود و شاید این اخلاق حکیمانه ای است که ما پزشکان پیدا کرده ایم!

او اضافه کرد: بحث اینکه چرا پزشکان علاقه به ناخوانا نوشتن نسخه ها دارند را جامعه شناسان و شما خبرنگاران باید بیشتر مورد بررسی قرار دهید و با مطالعه ابلاغیه ها و مصوبات متوجه شوید که این نوع عملکرد پزشکان تا چه حد قانونی و تا چه حد غیرقانونی است.

تأکید رهبر انقلاب بر نسخه های فارسی

همچنین وزیر اسبق بهداشت در خصوص عملکرد خود در اینباره در زمان وزارتش نیز اظهار نظر کرد: در زمانی که به عنوان وزیر بهداشت فعالیت داشتم، رهبر معظم انقلاب در جلسه ای در خصوص اهمیت فارسی نوشتن نسخه ها و مکاتبات پزشکی صحبت فرمودند.

وی افزود: پس از آن ما در شورای معاونین مصوب کردیم که تمام مکتوبات سیستم پزشکی به زبان فارسی باشد اما متأسفانه قبل از اینکه عملیاتی شود، مسئولیت من در وزارت بهداشت تمام شد.

دکتر طریقت منفرد ادامه داد: حالا اینکه چرا چنین مسأله ای هنوز اجرایی نشده، به دلیل این است که هر مسئولی که در دوره های مختلف روی کار می آید براساس سلیقه و برداشت خود از قانون عمل می کند.

حدود ۶۰  سال پیش پزشکان اروپا نیز از زبان منسوخ شده لاتین استفاده می کردند

دکتر محمدحسن طریقت منفرد در پاسخ به این سؤال خبرنگان که عملکرد پزشکان در سایر کشورها در رابطه با نوشتن نسخه ها چطور است، گفت: تا جایی که من اطلاع دارم و در این خصوص مطالعه کرده ام، حدود ۶۰  سال پیش پزشکان در اروپا نیز به دلیل اینکه می خواستند بیماران از بیماری خود مطلع نشوند و در واقع اقدامات آن ها محرمانه بماند، از زبان منسوخ شده ی لاتین استفاده می کردند که بعدها این رفتار خود را اصلاح کردند.

وی همچنین ضمن تأکید بر اینکه امروزه در کل دنیا اقدامات پزشکی پدیده ای محرمانه برای بیماران و اطرافیان بیمار نیست، خاطر نشان کرد: یکی از ایرادهای مدیریت بهداشت و درمان کشور ما، عدم اطلاع مصرف کننده از اقدامات ارائه دهندگان خدمت است.

وزیر اسبق بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تصریح کرد: این روند اشتباه را در دنیا سعی کردند اصلاح کنند و مصرف کننده یعنی بیمار بداند که پزشک چه چیزی و چه دستورالعملی را برطبق بیماری اش برایش تجویز کرده است.

ساختار پزشکی ما باید براساس قانون عمل کند

او در ادامه گفت: متأسفانه هنوز بسیاری از پزشکان ما فکر می کنند مسائل پزشکی باید محرمانه بماند و نیازی نیست بیمار از جزئیات بیماری اش اطلاع داشته باشد.

وی افزود: در واقع عملکرد برخی پزشکان در خصوص نوشتن لاتین و بعضا ناخوانای نسخه ها نه تنها مطابق نگاه من و بسیاری از پزشکان نیست بلکه مطابق نگاه و رویه مورد قبول دنیا هم نیست.

دکتر محمدحسن طریقت منفرد، چشم پزشک و وزیر سابق بهداشت کشور در آخر گفت: اصولا رفتار پزشکان به طور منفرد چیزی را عوض نمی کند، بلکه تا ساختار پزشکی کشور در هر حوزه ای برطبق قانون عمل نکند، تغییراتی حاصل نخواهد شد.

نسخه پزشکی خوش خط
نسخه پزشکی خوش خط

نظام دارودرمانی خسته از دستخط بد پزشکان/ بازی نسخه‌های بدخط با سلامت مردم

عضو هیأت مدیره انجمن داروسازان ایران گفت: نسخه الکترونیک می‌تواند موجب کاهش چشم‌گیر احتمال بروز خطای نسخه خوانی شود، ضمن اینکه سابقه دارویی بیمار در سیستم ذخیره می‌شود که این موضوع می‌تواند کمک شایانی

محمدباقر ضیا عضو هیأت مدیره انجمن داروسازان ایران در خصوص عوارض ناخوانا بودن نسخه‌های پزشکی، اظهار کرد: یکی از علل بروز خطا در حوزه دارودرمانی ناشی از خط بد پزشکان است که به عوامل و دلایل مختلف باز می‌گردد و متاسفانه هیچ منبع اطلاعاتی و مکانیزم رهگیری مستقل و مشخصی برای پیگیری خطاهای ناشی از خط بد نسخه ها پیش‌بینی نشده است.

وی ادامه داد: روش های مختلف خلاصه نویسی نام داروها یکی از عوامل بروز خطا در نسخه خوانی‌ها است. همچنین علاقه برخی بیماران به خوددرمانی و کم و زیاد کردن داروها نیز سبب می شود که پزشکان، به گونه ای دارو را در نسخه درج کنند که امکان اضافه و کم کردن آن از سوی بیماران وجود نداشته باشد.

این داروساز اضافه کرد: متأسفانه پژوهش یا مطالعه دانشگاهی و فراگیر که به شکل علمی این خطاها را رصد نماید به خصوص از بیماران سرپایی مراجعه‌کننده به داروخانه‌ها و همچنین بیماران بستری در بیمارستان‌ها و در ایستگاه‌های پرستاری بیمارستان‌ها وجود ندارد.

به گفته ضیا، برآورد اولیه می‌تواند اینگونه باشد که احتمالا عوارضی که در بیمارستان‌ها در نتیجه بدخطی رخ می‌دهد، بیشتر از مطب‌های پزشکان باشد.

وی افزود: اصولاً به دلیل فرآیند منقطع خدمات سرپایی پزشکی و ماهیت تأخیری بروز عوارض دارویی بسیاری از خطاهای صورت گرفته نیز مشخص نمی‌شوند و بسیار دیگر نیز در بازگشت بیمار به داروخانه یا مطلب پزشک به صورت تعاملی حل و فصل می‌شود لذا تخمین صحیح میزان خطاهای پزشکی و عوارض ناشی از آن بسیار مشکل است.

عضو هیأت مدیره انجمن داروسازان ایران ایران در ادامه توضیح داد: آمار این خطاها در داروخانه‌ها و ایستگاه‌های پرستاری گزارش‌های رسیده، قابل توجه است. و در این خصوص نیاز است که یک برنامه ریشه ای در نظر گرفته شود

وی افزود:‌ طی مقاله ارائه شده در نخستین کنگره بین‌المللی حاکمیت بالینی و ایمنی بدخطی و ناخوانا بودن خط پزشکان از ۴۹ درصد موارد شایع‌ترین علت خطاهای دارویی پرستاران عنوان شده است.

ضیا تصریح کرد: در داروخانه‌ها نیز بررسی پرونده‌های تشکیل شده در پیش شکایات بیماران نشان‌گر اهمیت سرنوشت ساز خطاهای ناشی از بدخطی نسخه‌ها است.

عضو هیأت مدیره انجمن داروسازان ایران گفت: هر نسخه به طور متوسط شامل سه قلم داروی تجویزی است که اگر هر یک از این داروها به اشتباه به دست بیمار برسد،‌ممکن است عوارض جبران‌‌ناپذیری را برای وی در پی داشته باشد.

وی در ادامه در خصوص پیشگیری از بروز بدخطی نسخه‌های پزشکی راهکارهایی را ارائه داد:

۱٫تشکیل پرونده پزشک الکترونیک و نسخه الکترونیک همراه با سیستم‌های کامپیوتری که دستورات دارویی بر روی بستر الکترونیکی قرار گیرد، یکی از بهترین روش‌ها برای پیاده‌سازی درست نسخه‌ها است که این موضوع می‌تواند ۵۰ درصد از خطاهای پزشکی بکاهد.

۲٫تایپ نسخه، این روش قادر است خطاهای دارویی ناشی از خط پزشکان را به صفر برساند.

۳٫درج صحیح و خوانای اقلام دارویی به صورت دست‌نویس با رعایت املا صحیح و پرهیز از نوشتن اختصاری نام داروها.

۴٫آموزش اصول نسخه‌نویسی و تجویز منطقی دارو به صورت واحد درسی مستقل در پروتکل تحصیلی دانشجویان که این موضوع از اهمیت بسیار خاصی برخوردار بوده و می‌تواند ۲۰ درصد از خطاهای ناشی از بدخطی را از بین ببرد.

سالانه ۴۵ هزار هموطن قربانی دست خط بد برخی از پزشکان می شوند

دست خط بد پزشکان، در کنار خطای پزشکی، سالانه جان هزاران تن را در ایران و اقصی نقاط جهان میگیرد. با این حال، خدمت جامعه پزشکی به سلامت و بهداشت جهانی آن قدر با ارزش و والا است که این خطاهای کوچک نمیتواند آن خدمت عظیم را تحت تاثیر قرار دهد. اما وقتی پای جان انسان ها در میان باشد، فوت کردن یک بیمار هم به دلیل اشتباهات کادر درمانی، خیلی زیاد است و نیاز به آسیب شناسی و بررسی همه جانبه دارد.

دست خط پزشکان را میتوان یکی از چالش های اساسی پیش روی صنعت بهداشت و سلامت جهان دانست. نه فقط در ایران، بلکه در بسیاری از کشورهای جهان، داروخانه ها و آزمایشگاه ها و کلینیک های ارائه دهنده خدمات سلامت به بیماران، از دست خط بد و غیر قابل خواندن برخی از پزشکان شاکی هستند و ابراز نگرانی میکنند. دست خط بد پزشک، سبب تفسیر اشتباه نسخه نوشته شده می شود و داروی اشتباه به بیمار اهدا می شود. خوردن داروی اشتباه، مساوی با مرگ نیست اما میتواند روند درمان را کند و عوارض جانبی سختی را بر بدن ضعیف تحمیل کند.

قربانیان دست خط بد پزشکان قابل تامل است. چند روز پیش، نایب رییس انجمن داروسازان ایران اعلام کرد که سالانه حدود ۴۵ هزار نفر از هموطنان، قربانی دست خط بد پزشکان شده و داروی اشتباهی به آن ها داده می شود که متاسفانه ۳ هزار نفر نیز جان خود را از دست میدهند. این زنگ خطری برای صنعت بهداشت و سلامت ایران است که بخشی از جامعه بیماران به دلیل اشتباهات مکاتباتی در حوزه  بهداشت و ضعف سیستم های اتوماسیون، قربانی بی فکری و تعلل بخش های  بالادستی جامعه پزشکی کشور می شوند.

داروها در عین تسکین درد و بهبود بیماری، با عوارضی همراه هستند که می‌توانند مشکلات جدی برای بیماران ایجاد کنند و حتی آنها را به کام مرگ بکشانند. تنها در ایران سالانه ۳۰۰۰ نفر به علت خطاها و عوارض دارویی می‌میرند. در جعبه هر دارو – شامل قرص، شربت، آمپول یا پماد – برگه راهنمایی حاوی اطلاعاتی در مورد دوز تجویز شده، منع مصرف و عوارض جانبی احتمالی وجود دارد. بیماران قبل از مصرف دارو حتما این برگه را مطالعه کرده و درصورت بروز عوارض جانبی، این مسأله را با پزشک معالج در میان بگذارند.

مسمویت ها با دستخط های بد!

با این حال، یسنا به‌منش، دبیر ستاد مرکزی و مرکز ملی اطلاع‌رسانی داروها و سموم سازمان غذا و دارو نیز سال گذشته و همزمان با هفته پیشگیری از مسمومیت‌ها تأکید کرده بود که آمار بالای مصرف داروها در جامعه از یک‌سو احتمال بروز تداخلات دارویی را بالا خواهد برد و از سوی دیگر، اشتباهاتی که ضمن تجویز و مصرف دارو به صورت ناخواسته ارتکاب می‌یابد، ممکن است بیمار را به سمت مصرف مقادیر بالاتر از دوز درمانی و متاسفانه عوارض ناشی از مسمومیت با داروها سوق دهد. به طور کلی مسمومیت با دارو خیلی منجر به مرگ نمی‌‌شود و از هر ۱۰۰ مرگی که به دلیل مسمومیت رخ می‌دهد، ۱۴ مورد مسمومیت دارویی است.

دکتر کیا شیوادی، متخصص زنان و زایمان بیمارستان دبی قبلا به ایسنا گفته بود که یکی از دلایل دستخط بد پزشکان، امر تمرکز کامل پزشک به ارائه راه‌ حل درمان بیمار است و صرفا پزشک هنگام نوشتن نسخه کم‌ترین توجه را معطوف به شیوه نوشتن می‌کند. برای اکثر افراد حتی شناختن یک حرف در نسخه پزشک کاری بس دشوار است، اما خوشبختانه داروسازها با آموختن مهارت خواندن خط پزشکان یکی از سخت‌ترین کارهای جهان را انجام می‌دهند.

یکی از علل بروز خطا در حوزه دارودرمانی ناشی از خط بد پزشکان است که به عوامل و دلایل مختلف بازمی‌گردد و هیچ‌ منبع اطلاعاتی و مکانیزم رهگیری مستقل و مشخصی برای پیگیری خطاهای ناشی از خط بد نسخه‌ها پیش‌بینی نشده است.

خلاصه نویسی داروها

روش‌های مختلف خلاصه‌نویسی نام داروها یکی از عوامل بروز خطا در نسخه‌خوانی‌هاست. همچنین علاقه برخی بیماران به خوددرمانی و کم و زیاد کردن داروها نیز سبب می‌شود پزشکان به‌ گونه‌ای دارو را در نسخه درج کنند که امکان اضافه و کم کردن آن از سوی بیماران وجود نداشته باشد. پژوهش یا مطالعه دانشگاهی و فراگیر که به شکل علمی این خطاها را رصد کند به‌ ویژه از بیماران سرپایی مراجعه‌کننده به داروخانه‌ها و همچنین بیماران بستری در بیمارستان‌ها و در ایستگاه‌های پرستاری بیمارستان‌ها وجود ندارد.

آمار این خطاها در داروخانه‌ها و ایستگاه‌های پرستاری بر مبنای گزارش‌های رسیده قابل توجه است و در این مورد نیاز است که یک برنامه ریشه‌ای در نظر گرفته شود. او به فارس گفت:‌ بر مبنای مقاله ارائه‌ شده در نخستین کنگره بین‌المللی حاکمیت بالینی و ایمنی بدخطی و ناخوانا بودن خط پزشکان از ۴۹‌درصد موارد شایع‌ترین علت خطاهای دارویی پرستاران عنوان شده است.

مخفف نویسی پزشکان پوست و مو!

مخفف‌نویسی برخی پزشکان هم دردسر دیگر داروخانه ها است. در حال حاضر این موضوع بسیار باب شده است و بیشتر پزشکان پوست و مو نسخ رمزی می‌نویسند تا جز داروخانه مربوطه داروخانه‌های دیگر متوجه اسم دارو نشوند. از طرفی، برخی پزشکان هم سختشان است اسامی داروها را کامل بنویسند. از این‌رو به مخفف‌نویسی رو می‌آورند.

یک پزشک داروساز میگوید برخی مخفف‌نویسی‌ها عرف است و همه داروخانه‌ها از آن مطلع هستند. برای مثال پزشکان داروی Methotrexate را MTX می‌نویسند اما خیلی از مخفف‌نویسی‌ها عرف نیست و در واقع رمزی بین پزشکان و داروخانه‌هاست. برای مثال داروخانه‌ها به علت بدخط بودن نسخه، داروی Digoxin را به جای داروی Digestive به بیمار می‌دهند؛ در حالی که داروی Digoxin داروی خطرناک قلب است که اگر بیمار آن را زیاد مصرف کند احتمال مرگ وجود دارد. حتی اخیرا مرگ یکی از بیماران را از این طریق در داروخانه شاهد بودم.

امیدواریم وزارت بهداشت در عصر فناوری اطلاعات، همانطور که برای تغییر رژیم ارجاع به پزشکان و توسعه بیمه فعالیت دارد، برای فناورانه کردن سیستم بهداشت و سلامت کشور بیش از پیش تلاش کند.

برچسب ها
مشاهده بیشتر

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

لطفا سوال مقابل را پاسخ دهید ؟ *

Close