اقتصادیایرانجهانسیاسیصفحه اصلیفرهنگی و اجتماعیگزارشویژه

برجام و بتن ریزی صنعت هسته ای، مصداق اعتماد کامل ظریف به آمریکا / دولتمردانی که بعد از شکست برجام آمریکا را «غیر قابل اعتماد» دانستند !

«محمد جواد ظریف» وزیر امور خارجه- ۱۹ بهمن ۹۷- در مصاحبه با شبکه روسیاالیوم گفت: «ایران بسیاری از اهداف خود را در توافق هسته‌ای محقق کرد، و آنها اهداف بزرگی هستند اما اینکه آمریکا به برجام پایبند نبود این نشان می‌دهد که آنها قابل اعتماد نیستند…در حقیقت آمریکا کشوری است که قوانین را نقض می‌کند و هیچ اهمیتی به قانون نمی‌دهد، آمریکا تمام معادلات روابط سیاسی بین المللی را نقض کرده و جهان به خوبی این مساله را درک می‌کند، هرجا بروی می‌بینی که رایج‌ترین مساله در جامعه بین المللی رفتارهای یکجانبه آمریکا و نقض قوانین است بنابراین برجام دستاورد بسیار مهمی برای ایران و جامعه بین المللی بود و آمریکایی‌ها با خارج شدن از آن نشان دادند که طرف خوبی در توافقات بین المللی نیستند. هیچ توافقی در دنیا وجود ندارد مگر اینکه آمریکا از آن خارج شده باشد».

ظریف بارها ضمن اذعان به عهدشکنی آمریکا در توافق هسته‌ای، برجام را یک توافق موفق جا زده و مدعی شده است که دولت روحانی، برجام را با درنظرگرفتن بی اعتمادی به آمریکا، امضاء و اجرا کرده است!

اما متاسفانه این ادعا هیچ نسبتی با واقعیت ندارد. حداقل به ۷ دلیل، برجام مصداق اعتماد بلاوجه دولت روحانی به آمریکاست. به این موارد دقت کنید:

۱- امضای هر توافق، بهتر از عدم توافق!

در شهریور ۹۳ و در میانه مذاکرات هسته‌ای ایران و ۱+۵، ظریف در مصاحبه با رادیو «ان‌پی‌آر»‌ آمریکا در اظهارنظری عجیب گفت: «رسیدن به هر نوع توافقی، بهتر از عدم توافق است»!

این اظهارنظر عجیب از سوی ظریف در حالی بود که در سوی مقابل، «جان کری» وزیر خارجه وقت آمریکا در مصاحبه با سیان ان گفته بود: «من بارها اعلام کرده‌ام توافق نکردن بهتر از توافق بد است».

چند روز بعد از اظهارات تأمل برانگیز ظریف، یک کمپین مشکوک از سوی برخی از سینماگران در حمایت از تیم مذاکره‌کننده راه‌اندازی و شعار عجیب «هیچ توافقی بدتر از عدم توافق نیست» برای آن انتخاب شد. اظهارنظر ظریف و کمپین مذکور با واکنش منفی افکار عمومی مواجه شد. یکی از سینماگرانی که نامش در این کمپین ذکر شده بود با تأکید بر اینکه «کدام عقل سلیمی توافق به هر قیمت را قبول می‌کند» به رسانه‌ها گفت: «چند روز پیش از سوی آقای ظریف با ما تماسی گرفته و خواسته شد که عده‌ای از هنرمندان که وجهه بین‌المللی دارند در مسیر مذاکرات هسته‌ای و برای احقاق حقوق حقه مردم ایران، دولت را یاری رسانند و به همین منظور پوستری از سوی وزارتخانه آماده شد که ما نیز آن را تأیید کردیم و مؤکداً تشکیل یک کمپین را رد می‌کنم».

تعبیری که رسانه‌های خارجی و ضدانقلاب از اظهارات ظریف و راه‌اندازی چنین کمپینی داشتند، جالب توجه بود. این رسانه‌ها پیام چنین کمپینی را نیاز شدید ایران به توافق ولو به هر قیمتی قلمداد کردند.

رهبر معظم انقلاب- بهمن ۹۳- در دیدار فرماندهان نیروی هوایی ارتش فرمودند: «من همین جا این را بگویم: اولاً بنده با توافقی که بتواند انجام بگیرد موافقم؛ البته توافق بد نه. آمریکایی‌ها مکرر تکرار می‌کنند و می‌گویند “ما معتقدیم که توافق نکردن، بهتر از توافق بد کردن است“؛ بله، ما هم همین عقیده را داریم؛ ما هم معتقدیم که توافق نکردن، بهتر است از توافق بد، توافقی که به‌ضرر منافع ملی است، توافقی که موجب تحقیر ملت بزرگ و باعظمت ایران است».

یک سؤال، به نظر شما وقتی ظریف می‌گوید، امضای هر توافقی بهتر از عدم توافق است، آیا این اظهارنظر مصداق اعتماد مطلق به آمریکا نیست؟!

۲- اجرای توافق به صورت یکطرفه، نامتوازن و غیرهمزمان در ۲ ماه!

در سال ۹۴ تیم مذاکره کننده به ریاست ظریف در اقدامی عجیب و نامتعارف پذیرفت که ایران به صورت پیش دستانه تعهدات خود را اجرا کند و پس از پایان تعهدات ایران، طرف مقابل از جمله آمریکا اجرای تعهدات خود را آغاز کند!

بر همین اساس ویژگی‌های بدیهی یک توافق بین المللی از جمله توازن در اجرای تعهدات، همزمانی اجرای تعهدات، ضمانت اجرا و مکانیسم شکایت، پیش بینی عهدشکنی طرف مقابل و دریافت خسارت از طرف عهدشکن به هیچ عنوان در برجام رعایت نشد!

دولت روحانی در مدت حدود ۲ ماه تمامی تعهدات خود را به صورت شتابزده و یکطرفه انجام داد. شتابزدگی دولت حتی تعجب رسانه‌های خارجی را نیز در پی داشت.

بر همین اساس ۱۲ هزار سانتریفیوژ از چرخش ایستاد، در قلب راکتور اراک بتن ریزی شد، ۹۷۰۰ کیلو از ۱۰ هزار کیلوگرم ذخایر اورانیوم غنی شده از کشور خارج شد و حتی تحقیق و توسعه نیز متوقف شد!

پس از آن، روز اجرای تعهدات طرف مقابل آغاز شد. آمریکا در اولین روز اجرای تعهدات ۱+۵، برجام را نقض و تحریم‌های جدید ضد ایرانی را تصویب کرد! پس از آن نیز برجام بارها و بارها توسط دولت اوباما و سپس دولت ترامپ به صورت فاحش نقض شد و آمریکا هیچگاه تعهدات خود را اجرا نکرد.

این در حالی بود که رهبر معظم انقلاب- ۲ تیر ۹۴- در دیدار سران قوا و مسئولان و مدیران ارشد نظام با تاکید بر لزوم همزمانی و توازن تعهدات فرمودند: «لغو تحریم‌ها نباید به اجرای تعهدات ایران منوط شود نگویند شما تعهدات را انجام دهید بعد آژانس گواهی دهد تا تحریم‌ها لغو شود ما این مسئله را مطلقاً قبول نداریم. اجرائیات لغو تحریم‌ها نیز باید با اجرائیات تعهدات ایران متناظر باشد».

رهبر معظم انقلاب- ۹ آذر ۹۵- در دیدار فرماندهان نیروی دریایی ارتش فرمودند: «مشکلات موجود در مساله توافق هسته‌ای، به خاطر عجله در زودتر به سرانجام رساندن توافق است… در مذاکرات هسته‌ای بحث‌های فراوانی راجع به تحریم‌ها شد اما اکنون در کنگره آمریکا، مسئله تمدید تحریم‌ها را مطرح می‌کنیم. وقتی عجله داریم که کار را زودتر تمام کنیم، از جزییات غفلت می‌کنیم که موجب ایجاد رخنه و نقطه سلبی در آن کار می‌شود».

یک سؤال، به نظر شما وقتی تیم مذاکره کننده به ریاست ظریف تمام تعهدات خود را با عجله و پیشاپیش و نامتوازن انجام می‌دهد، آیا این رویکرد مصداق اعتماد بلاوجه به آمریکا نیست؟!

۳: لغو تمامی تحریم‌ها در روز اجرا!

حسن روحانی، رئیس جمهور -۲۳ تیر ۹۴- گفت: «به ملت شریف ایران اعلام می‌کنم که طبق این توافق (برجام)، در روز اجرای توافق (دی ماه ۹۴) تمامی تحریم‌ها، حتی تحریم‌های تسلیحاتی، موشکی هم به صورتی که در قطعنامه بوده، لغو خواهد شد. تمام تحریم‌های اقتصادی شامل مالی، بانکی، بیمه، حمل و نقل، پتروشیمی و فلزات گرانبها بطور کامل لغو خواهد شد و نه تعلیق».

محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه -فروردین ۹۴ در بیانیه‌ای مشترک با فدریکا موگرینی- تاکید کرد: «تمام تحریم‌ها لغو خواهد شد».

علاوه بر این ظریف- شهریور ۹۴ در کمیسیون برجام- گفت: «کل تحریم‌های اقتصادی، مالی و پولی اتحادیه اروپا، کل تحریم‌های ایالات متحده که بر شخصیت‌های غیرآمریکایی اعمال می‌شود از روز اجرا لغو خواهد شد، علاوه بر آن تحریم ۳۵ ساله هواپیمایی نیز لغو می‌شود».

عباس عراقچی، معاون وزیر خارجه نیز – فروردین ۹۴- گفت: «تمامی تحریم‌ها لغو می‌شوند و نه تعلیق».

علی اکبر صالحی، رئیس سازمان انرژی اتمی نیز-فروردین ۹۴- گفت: «در همان روز توافق کلیه تحریم‌ها لغو خواهد شد».

صالحی- ۲۰ شهریور ۹۵- گفت: «در بعد تحریم و مسائل دیگر سیاسی، امریکایی‌ها از شیوه نادرستی استفاده می‌کنند، اگر ما وقتی برجام را تنظیم می‌کردیم دقت بیشتری می‌کردیم این فرصت برای امریکا پیش نمی‌آمد که از این قابلیت تفسیر بودن سوء استفاده کند».

یک سؤال، به نظر شما تاکید دولتمردان مبنی بر لغو یکباره تمامی تحریم‌ها در روز اجرا، مصداق اعتماد بلاوجه به آمریکا نیست؟!

۴: امضای کری تضمین است!

روزنامه اصلاح‌طلب شرق– ۱ دی ۹۴- در تیتر اصلی نوشت: «اطمینان تهران از اجرای برجام، امضای کری تضمین است».

در متن این گزارش آمده بود: «به دنبال اعتراض ظریف [به قانون محدودیت ویزا که نقض برجام از سوی آمریکا بود] جان کری، وزیر خارجه آمریکا، در نامه‌ای خطاب به ظریف نوشت این قانون به‌هیچ‌وجه مانع ما نمی‌شود که تعهدات خود طبق برجام را اجرا کنیم…عراقچی-۳۰ آذر ۹۴- تأکید کرد که این نامه، امضای وزیر خارجه آمریکا را دارد و اجرای موفق برجام را تضمین کرده است. وی تأکید کرد: آنچه برای ما مهم است این است که برجام در مرحله اجرا با هیچ‌گونه خدشه و صدمه‌ای مواجه نشود، آقای کری این تضمین را به‌عنوان وزیر خارجه آمریکا به‌صورت کتبی با امضای رسمی داده است»!

این تیتر بارها به‌عنوان نماد سهل اندیشی طیف اصلاح‌طلب و دستگاه دیپلماسی دولت در موضوع برجام و مواجهه با کشورهای سلطه‌گر غربی معرفی شد. علاوه بر این مقامات ارشد دولت روحانی بدون توجه به خوی سلطه گری آمریکا و فریبکاری مقامات این کشور، مدعی شدند که باراک اوباما- رئیس جمهور سابق این کشور- فردی مؤدب و باهوش است!

رهبر معظم انقلاب- ۱۹ بهمن ۹۷- در دیدار همافران ارتش فرمودند: «درباره امریکا هم از چند سال قبل و در مذاکرات هسته‌ای، هم در جلسات خصوصی و هم در جلسات عمومی مکرر به مسئولان می‌گفتم به امریکایی‌ها اعتمادی ندارم و شما هم به قول و حرف و لبخند و امضای آنها اعتماد نکنید. اکنون نتیجه این شده است مسئولانی که آن روزها مذاکره می‌کردند، خودشان می‌گویند امریکا غیرقابل اعتماد است. باید از اول این را تشخیص می‌دادند و بر این مبنا حرکت می‌کردند».

یک سؤال، به نظر شما وقتی عضو ارشد تیم مذاکره کننده‌ای هسته‌ای به ریاست ظریف و مقام ارشد دولتی بدون توجه به سلطه گری و فریبکاری و سابقه سیاه آمریکا در اجرای توافقات بین المللی می‌گوید «امضای کری تضمین است» و «اوباما را فردی مؤدب و باهوش یافتم» آیا این رویکرد مصداق اعتماد بلاوجه به آمریکا نیست؟!

۵- اشکالات فاحش در متن برجام!

تیم ضعیف مذاکره کننده هسته‌ای در دولت یازدهم به ریاست ظریف با اهمال در متن برجام و سستی در شناخت اهمیت واژگان در فرهنگ‌های مختلف، لطمات جبران‌ناپذیری به منافع ملی وارد کرد.

«وندی شرمن» عضو سابق تیم مذاکره کننده هسته‌ای آمریکا- فروردین ۹۶ – در اندیشکده وودرو ویلسون و در حضور «کاترین اشتون» با تمسخر درباره توافق هسته‌ای گفته بود: «اعضای ۵+۱ و اتحادیه اروپا توافق کردند که (با پوزخند) تحریم‌های هسته‌ای را «موقتاً متوقف کنند»، «lift»  لغتی است که در زبان انگلیسی به معنی (معلق نگاه داشتن و یا موقتاً متوقف کردن) است اما طرف ایرانی «lift»  را به معنی «پایان دادن و خاتمه دادن ترجمه می‌کرد» و به همین دلیل هم ما از این لغت استفاده کردیم».

«احمد توکلی» نماینده سابق مردم تهران در مجلس شورای اسلامی پیش از این گفته بود: «سه شنبه ۳۰ تیر ۹۴ آقای دکتر ظریف به مجلس آمد و گزارشی از برجام و حواشی آن، از جمله قطعنامه ۲۲۳۱ تقدیم مجلس کرد. چهار سئوال نوشتم و برای رئیس جلسه، آقای لاریجانی فرستادم…از جمله پرسیدم در حالی که لااقل ۴ بار لفظ تعلیق صراحتاً در برجام آمده است چرا آقای وزیر چند بار با تأکید گفتند تمام تحریم‌ها لغو شده است؟ با کمال تعجب وزیر محترم در پاسخ گفت: «اصلاً تعلیق هیچ جا نیامده، در هیچ جای برجام تعلیق نیامده، هر کس تعلیق ترجمه کرده اشتباه کرده، هیچ جای برجام تعلیق نیامده. کلمه تعلیق وجود ندارد. لغو کرد… لغو، تمام شد.» من کلمه انگلیسی suspend را در متن برجام با ماژیک برجسته کردم و چون خودم منتظر اجازه اخطار بودم، از آقای دکتر نجابت خواهش کردم برود آن‌ها را به دکتر لاریجانی نشان دهد. لاریجانی که مطمئن شد، به نجابت گفت برو به ظریف نشان بده. آقای دکتر ظریف در واکنش به دکتر نجابت گفت من ندیده بودم! عذر بدتر از گناه»!

یک سؤال: به نظر شما، اهمال در متن برجام از سوی تیم مذاکره کننده به ریاست ظریف،مصداق اعتماد بلاوجه به آمریکا نیست؟!

۶- امریکا قول داده است!

مهرماه ۹۵، روحانی پس از بازگشت از سفر به نیویورک و در جمع خبرنگاران گفت: «آمریکا قول داده است به تعهدات خود عمل کند»!

رئیس جمهور به این نکته هیچ اشاره‌ای نکرد که آمریکا که به تعهدات مکتوب و وعده‌های امضا شده خود عمل نکرده است، براساس کدامین معیار و مبنا و الزامی به قول شفاهی خود پایبند خواهد بود!

یک سؤال: به نظر شما، حساب کردن روی قول مقامات واشنگتن، مصداق اعتماد بلاوجه به آمریکا نیست؟!

۷- امریکا از برجام خارج نمی‌شود!

«محمد جواد ظریف» در تابستان ۹۴ در نشست بررسی برجام در شورای راهبردی روابط خارجی تاکید کرد: «به شما اطمینان می‌دهم آمریکا نمی‌تواند از برجام خارج شود»!

اما آمریکا در ۱۸ اردیبهشت ۹۷ بدون هیچ هزینه‌ای از برجام خارج شد.

کارشناسان تاکید داشتند که برجام به لحاظ حقوقی حتی یک Gentleman agreement هم نیست و صرفاً یک Deal است. به همین خاطر تیم حقوقی ایران عملاً امکان استفاده از آن را در شکایت علیه آمریکا نداشت و ناچار به عهدنامه مودت استناد کرد.

یک سؤال: به نظر شما، اینکه با اطمینان بگوییم که واشنگتن از برجام خارج نمی‌شود، مصداق اعتماد بلاوجه به آمریکا نیست؟!

مذاکرات هسته‌ای در دولت آقای روحانی درست از زمانی منحرف شد که برخی تصمیم‌گیران و تصمیم‌سازان با بی‌توجهی به خطوط قرمز، به نفس مذاکره و توافق موضوعیت بخشیدند و به‌جای اصالت دستاورد، اصالت مذاکره و توافق را برگزیدند و چون در رویکردی اشتباه و خسارت‌آفرین، هر توافقی را بهتر از عدم توافق می‌دانستند، به دلیل عدم رعایت ۲۸ شرط ابلاغی توسط دولت، هیچ دستاوردی از برجام عاید مردم کشورمان نشد.

به عبارت دیگر، تیم مذاکره کننده هسته‌ای به ریاست ظریف، به دلیل توهم مهارت بی‌نظیر در عرصه دیپلماسی و عدم توجه به هشدارهای کارشناسان و صاحبنظران و همچنین اولویت دادن منافع فردی و جناحی بر منافع ملی و… موجب شد تا بجای تأمین منافع ملی و سرازیر شدن عوائد حاصل از مذاکره، بیشتر موجبات بهره‌مندی طرف مقابل از منافع مذاکره و بالتبع ضربات و لطمات جبران‌ناپذیر به مردم کشور را فراهم کند.

رهبر معظم انقلاب- ۱۹ بهمن ۹۷- در دیدار فرماندهان و جمعی از کارکنان نیروی هوایی و پدافند هوایی ارتش فرمودند: «به مسئولان توصیه می‌کنم به اینها (اروپایی‌ها) هم اعتماد نکنند البته نمی‌گوییم با آنها مراوده نداشته باشیم بلکه با چشم بدبینی به اروپایی‌ها نگاه کنید. درباره امریکا هم از چند سال قبل و در مذاکرات هسته‌ای، هم در جلسات خصوصی و هم در جلسات عمومی مکرر به مسئولان می‌گفتم به امریکایی‌ها اعتمادی ندارم و شما هم به قول و حرف و لبخند و امضای آنها اعتماد نکنید. اکنون نتیجه این شده است مسئولانی که آن روزها مذاکره می‌کردند، خودشان می‌گویند امریکا غیرقابل اعتماد است. باید از اول این را تشخیص می‌دادند و بر این مبنا حرکت می‌کردند».

متاسفانه دولتمردان در حال حاضر بدون توجه به تجربه مهم و پرهزینه برجام، همچنان به وعده‌های توخالی اروپایی‌ها دلخوش هستند!

بالاخره آمریکا را شناختند اما با تحمیل خسارت سنگین به مردم

روزنامه فرهیختگان با اشاره به این مطلب می‌نویسد: در سومین سالگرد اجرای برجام سید عباس عراقچی، در توئیتر یادآور شد که سومین سالگرد اجرای توافق هسته‌ای ایران است؛ توافقی که «نشان داد آمریکا تا چه اندازه غیرقابل اعتماد واتکاناپذیر است.»

عراقچی در ادامه نوشته: «یک رئیس‌جمهور امضا می‌کند، دیگری خارج می‌شود! از رئیس‌جمهورترامپ ممنونیم که این (غیرقابل اعتماد بودن) را نشان داد. شرم باد!» توئیتی که نشان می‌دهد گویی معاون وزیر امور خارجه کشورمان بعد از تجربه برجام با آمریکا و سابقه بدعهدی‌هایش آشنا شده و با روی کارآمدن رئیس‌جمهور جدید، تازه به بی‌رنگی حنای آمریکا پی برده است. ظریف نیز چند ماه پیش در گفت‌وگو با شبکه «سی‌ان‌ان» تأکید کرد که متأسفانه درباره آمریکا اشتباه می‌کرد.

در این میان این سوال مطرح می‌شود که با توجه به مشکلات کلان و خردی که با خروج آمریکا از برجام به وجود آمده، آیا این مشکلات و عدم پایبندی آمریکا به توافق هسته‌ای غیرقابل پیش‌بینی بود و بنا به واکنش‌های آقایان عراقچی و ظریف که ذکر شد، آیا نمی‌شد با توجه به صرف وقت و هزینه‌ای که چیدن تمام تخم‌مرغ‌های دولت در سبد برجام برایش ایجاد می‌کرد، از همان ابتدا و پیش از به پایان رسیدن ماه عسل توافق هسته‌ای فکری به حالش کرد و میخ را چنان محکم کوبید که توافقی با دوام چند ماهه حاصل نشود؟

بی دوامی برجام در خشت خام نیز نمایان بود. یکی از صریح‌ترین دغدغه‌ها در نشست بررسی برجام در شورای راهبردی روابط خارجی مطرح شد؛ نشستی که برای بررسی ابعاد دقیق توافق هسته‌ای پیش از تصویب برجام در مجلس تشکیل شد. فواد ایزدی، کارشناس مسائل آمریکا در آن نشست، به صراحت ساختار آمریکا را به وزیر امور خارجه یادآور شد و گفت که حتی جان کری نیز تأکید کرده این توافق الزام حقوقی ندارد و برای رئیس‌جمهور بعدی آمریکا الزام‌آور نخواهد بود. ایزدی به دوام ۱۸ ماهه دولت اوباما نیز اشاره کرد و بعد از توضیحات مفصلش از ظریف پرسید آیا در برجام مکانیسمی برای الزام دولت‌های بعدی ۵+۱ دیده شده؟ محمدجواد ظریف در پاسخ با قاطعیت گفت: «رئیس‌جمهور بعدی آمریکا چاره‌ای جز ادامه برجام ندارد و «نمی‌تواند» از برجام خارج شود.»

جالب اینجاست که از نگاه عراقچی، امضای کری تضمین بود، بنابر اظهارات ظریف «همه تحریم‌ها لغو خواهد شد» و به گفته روحانی همه تحریم‌های مالی و بانکی قرار بود برداشته شود.

کدام دولتمردان پس از شکست برجام به «غیرقابل اعتماد بودن آمریکا» اذعان کردند؟

رهبر معظم انقلاب- ۱۹ بهمن ۹۷- در دیدار فرماندهان و جمعی از کارکنان نیروی هوایی و پدافند هوایی ارتش فرمودند: «به مسئولان توصیه می‌کنم به اینها (اروپایی‌ها) هم اعتماد نکنند البته نمی‌گوییم با آنها مراوده نداشته باشیم بلکه با چشم بدبینی به اروپایی‌ها نگاه کنید. درباره امریکا هم از چند سال قبل و در مذاکرات هسته‌ای، هم در جلسات خصوصی و هم در جلسات عمومی مکرر به مسئولان می‌گفتم به امریکایی‌ها اعتمادی ندارم و شما هم به قول و حرف و لبخند و امضای آنها اعتماد نکنید. اکنون نتیجه این شده است مسئولانی که آن روزها مذاکره می‌کردند، خودشان می‌گویند امریکا غیرقابل اعتماد است. باید از اول این را تشخیص می‌دادند و بر این مبنا حرکت می‌کردند.»

مقامات ارشد دولت یازدهم در طول سال‌های ۹۲ تا ۹۴ در اظهارات مختلف تاکید داشتند کهامضای مقامات آمریکایی تضمین است و آمریکا هیچگاه از توافق خارج نمی شود و می توان با آمریکا بست و به نتیجه برد-برد رسید! این در حالی بود که آمریکا به قاتل زنجیره ای توافقات بین المللی مشهور بود!

اما در سال‌های بعد و پس از آنکه در صنعت هسته ای بتن ریزی شد و تحریم ها در جای خود باقی ماند و هیچ دستاوردی از برجام عاید مردم ایران نشد، دولتمردان در اظهارات جداگانه به غیرقابل اعتماد بودن آمریکا اذعان کردند.

غیرقابل اعتماد بودن آمریکا

به این موارد دقت کنید:

– «حسن روحانی» رئیس جمهور: به بعضی از کشورهای شرق آسیا پیغام می‌دهند که با ما مذاکره کن، این کشورها مگر دیوانه شده‌اند که با شما مذاکره کنند. شما علناً مذاکره دیروز را زیرپا می‌گذارید و به مذاکره امضا شده‌ای که به تأیید شورای امنیت سازمان ملل رسیده بی‌اعتنا هستید.(آبان ۹۶)

– «حسن روحانی» رئیس جمهور: آمریکایی‌ها به ‌بهانه‌های مختلف به‌دنبال اعمال یک‌سری تحریم‌های جدید هستند که با هیچ منطق و روح و متن برجام هم سازگار نبوده و در تعارض است.(تیر ۹۶)

– «محمد جواد ظریف» وزیر امور خارجه: توافق با آمریکا به اندازه جوهر روی کاغذ هم ارزش ندارد.(بهمن ۹۷)

– «محمد جواد ظریف» وزیر امور خارجه: مشکل اینجا بود که احساس ما این بود آمریکا یاد گرفته که دست کم در مورد ایران، تحریم‌ها علی‌رغم ایجاد مشقت‌های اقتصادی، نتایج سیاسی مد نظر آنها را به بار نمی‌آورند و من فکر می‌کردم که آمریکایی‌ها این درس را یاد گرفته‌اندمتأسفانه، اشتباه می‌کردم.(شهریور ۹۷)

– «محمد جواد ظریف» وزیر امور خارجه: آیا آمریکا آماده است به متن برجام پایبند باشد، روحش به کنار. تاکنون واشنگتن هر دو را زیر پا گذاشته است.(اردیبهشت ۹۶)

– «عباس عراقچی» معاون وزیر خارجه: به اعتقاد ما حرکت‌هایی که در طول یک سال‌ونیم گذشته چه توسط دولت قبلی آمریکا(دولت اوباما) و چه توسط دولت جدید(دولت ترامپ) آن صورت می‌گیرد، در موارد بسیاری بر خلاف تعهدات آمریکا در اجرای برجام است.(خرداد ۹۶)

– «علی اکبر صالحی» رئیس سازمان انرژی اتمی: آمریکا تاکنون کار خاصی انجام نداده یا آنگونه که باید عمل می‌کرد عمل نکرده است، به ویژه در چراغ سبز نشان دادن به بانک‌های بزرگ، کوتاهی کرده است تا این بانک همچنان با تردید و دودلی با ایران تعامل داشته باشند گویا در این زمینه سخن شفافی را از آمریکایی‌ها نشنیده‌اند، آمریکا در ظاهر وانمود می‌کند در این زمینه به وظیفه‌اش عمل کرده است اما در خفا و پشت پرده نه تنها کاری انجام نداد بلکه سعی کرد همه چیز را به بن بست بکشاند.(بهمن ۹۵)

– «مجید تخت روانچی» عضو تیم مذاکره کننده هسته ای در دولت یازدهم:صریح می گویم،مذاکره با آمریکا فایده ای ندارد.(مرداد ۹۷)

موارد فوق تنها بخش کوچکی از اذعان دولتمردان به غیرقابل اعتماد بودن آمریکاست.

علاوه بر این مسئولان ارشد دولت روحانی تاکنون بارها و بارها بر بی دستاوردی برجام نیز اذعان کرده اند. از دستاورد تقریبا هیچ تا مزایای نزدیک به صفر و روی هوابودنِ دستاوردهای برجام.

رهبر معظم انقلاب در بیانات اخیر با اشاره به اینکه، مسئولان باید از اول غیرقابل اعتماد بودن آمریکا را تشخیص می‌دادند، تصریح کردند که: به مسئولان توصیه می‌کنم به اروپایی ها هم اعتماد نکنند.

در روزهای گذشته اروپا در بیانیه ای ۱۲ بندی موسوم به «جمع بندی»، کیفرخواستی علیه جمهوری اسلامی ایران منتشر کرد و در متنی توهین آمیز ایران را در حوزه هایی همچون موشکی، حقوق بشر و منطقه ای متهم کرد.

این بیانیه کاملا شبیه ۱۲ شرط گستاخانه وزیر خارجه آمریکا عیله ایران در اردیبهشت سال جاری بود.

شروط مذاکرات برجامی با اروپا

اکنون بیش از ۳ سال از اجرای برجام و حدود ۹ ماه نیز از برجام اروپایی سپری شده است.اروپا در این مدت به هیچ عنوان به تعهدات خود عمل نکرد و وعده و وعیدهای اروپایی ها در نهایت به بسته تحقیرآمیز اینستکس ختم شد. اروپایی ها حتی درخصوص اجرای این بسته توهین آمیز نیز هیچ تضمینی نداده و هیچ تاریخی برای اجرای آن مشخص نکردند و مدعی شدند که ابتدا ایران باید لوایح مرتبط با FATF را سریعا تصویب کرده! و برجام موشکی و همچنین برجام منطقه ای را نیز کلید بزند!

رهبر معظم انقلاب-۳ خرداد ۹۷- در دیدار کارگزاران نظام، شروطی را برای مذاکرات برجامی با اروپا برای دولت و وزارت امور خارجه تعیین کرده و تاکید کردند:«اقتصاد کشور را از راه “برجام اروپایی” نمی توان درست کرد». شروط مقام معظم رهبری برای مذاکره با اروپا بدین شرح بود:

– با توجه به بدعهدی و بی صداقتی ۳ کشور اروپایی در اوایل دهه ۸۰ بر سر مسئله هسته ای(توافق سعدآباد)، اروپایی ها باید ثابت کنند که این بار قصد تکرار آن بدعهدی را ندارند.

– سه کشور اروپایی به امریکا در نقض مکرر روح و جسم برجام اعتراض نکردند، اگر آنها به امریکا اعتراض می کردند ممکن بود کار به اینجا نرسد، اروپایی ها باید این غفلت را جبران کنند.

– خروج امریکا از برجام را نقض قطعنامه ۲۲۳۱ سازمان ملل است، اروپایی ها باید قطعنامه ای علیه امریکا به شورای امنیت ببرند و به این حرکت امریکا اعتراض کنند.

– سران ۳ کشور باید متعهد شوند و قول دهند که بحث موشک و حضور منطقه ای ایران را مطلقاً مطرح نخواهند کرد.

– اروپایی ها با هرگونه تحریم امریکا علیه ایران به صورت صریح مقابله کنند.

– اگر امریکایی ها توانستند در فروش نفت ایران خلل وارد کنند اروپایی ها باید خرید نفت از ایران به مقدار مورد نیاز ما را تضمین کنند.

– بانک های اروپایی درباره دریافت و پرداخت وجوه تجارت دولتی و خصوصی با جمهوری اسلامی باید تضمین بدهند.

با بررسی عملکرد اروپا در ۹ ماه اخیر، به راحتی پی می بریم که هیچ کدام از موارد فوق توسط طرف اروپایی اجرایی نشده است.

اروپایی ها صراحتا اعلام کرده اند که در موضوع ایران با آمریکا هم هدف بوده و تنها در مسیرهای رسیدن به این هدف با یکدیگر اختلاف نظر دارند.

بزرگنمایی و بزک طرف غربی

متاسفانه برخی دولتمردان برای بهبود وضعیت اقتصادی کشور به اروپایی دلخوش کرده اند. این «خود کوچک بینی» و «بزرگنمایی و بزک طرف غربی» در حالی است که خودِ اروپایی‌ها در سر و سامان دادن اقتصاد خود مانده‌اند، چه برسد به سروسامان دادن به اقتصاد دیگر کشورها.

فرانسه اکنون در وضعیت نامناسبی قرار دارد. جنبش جلیقه زردها در اعتراض به نظام سرمایه داری در ماههای اخیر و واکنش دولت، این کشور را دچار التهاب و آشوب کرده است. در این اعتراضات، تاکنون ۱۰ نفر کشته، ۲۰ نفر قطع عضو و یا نابینا شده اند و بیش از ۸ هزار نفر نیز دستگیر یا زخمی شده‌اند.وضعیت ملتهب فرانسه در ماههای اخیر حدود ۱۰ میلیارد یورو به اقتصاد این کشور خسارت وارد کرده است. یک نظرسنجی که اخیراً برای «ژورنال دو دیمانش» صورت گرفته نشان می‌دهد که محبوبیت «امانوئل ماکرون» رئیس جمهور فرانسه به ۲۷ درصد سقوط کرده است.

انگلیس نیز اکنون دچار بحران برگزیت است و معلوم نیست که چگونه باید این بحران را حل و فصل کند. در هفته های گذشته پارلمان بزرگ‌ترین شکست را به دولت «ترزا می» تحمیل کرد و رأی منفی به توافق وی با اروپا داد.

علاوه بر این براساس نظرسنجی صورت گرفته توسط مؤسسات غربی، تورم در آلمان به بالاترین رقم در ۱۰ سال گذشته رسیده است. در گزارش موسسه تحقیقاتی ZEW آمده است، بررسی ماهانه اقتصاد آلمان نشان می‌دهد در چند ماه اخیر رشد اقتصادی آلمان روند نزولی داشته استدر صورتی که آلمان یکی از بزرگترین اقتصادهای اروپا را دارا است. این موسسه طی یک نظر سنجی از کارشناسان اقتصادی و همچنین صاحبان سرمایه اعلام کرده است اعتماد به اقتصاد آلمان روند نزولی داشته است و سرمایه گذاران دیگر تمایل ندارند تا در اقتصاد این کشور سرمایه گذاری کنند.

حجت بر دولت تمام است

در روزهای گذشته، «عبدالرضا فرجی راد» مدیرکل شورای راهبردی روابط خارجی در یادداشتی نوشته بود:«به نظر می‌رسد چیزی که اروپا با عنوان ساز و کار ویژه مالی دنبال می‌کند، چیزی نیست که بتواند تحول عمده‌ای در روابط تجاری میان ایران و اروپا یا حتی در وضعیت اقتصادی ایران و مردم ایران ایجاد کند…آنچه اکنون در شورای اروپا مورد بحث قرار می‌گیرد چیزی نیست جز ایجاد یک کانال مالی برای تأمین کالاهایی مانند غذا و دارو و کالاهای مشابه آن. کالاهایی که دولت ایالات متحده آمریکا ادعا می‌کند مورد تحریم واقع نشده‌اند و ممانعتی در جهت تجارت آنها ایجاد نشده است…چنین اقدامی در واقع اجرا کردن دستورالعمل واشنگتن است یعنی اجرای کامل تحریم‌های آمریکا و ایجاد کانال مبادله‌ای برای کالاهایی که به ادعای آمریکا مشمول تحریم‌ها نیستند…به این طریق اروپایی‌ها تصور می‌کنند که می‌توانند بدون اینکه هیچ فشاری تحمل کنند با یک تیر دو نشان بزنند. هم خودشان را از تهدید تحریم‌های آمریکایی رها کرده‌اند و هم تصور می‌کنند که فشارهای ایران و مطالبات ایران کمتر می‌شود».

روزنامه اصلاح طلب کارگزاران(که یدطولایی در بزک برجام دارد)-دی ۹۷- در اعترافی دیرهنگام نوشته بود:«امروز فقط یک کشور به صورت عملی پایبند به توافق بوده است؛ ایران. آشکار است که اکنون دیگر توافقی وجود ندارد که اروپایی‌ها بخواهند از آن حمایت کنند. بلکه آنان از محدودیت‌های هسته‌ای ایران حمایت می‌کنند…بنابراین تصویری که امروز از توافق هسته‌ای و تحریم‌ها داریم آن است که ایران موبه مو تعهدات هسته‌ای خود را اجرا می‌کند، اما تحریم‌هایی را تحمل می‌کند که به مراتب سخت‌تر از دوره قبل از توافق است و طرف‌های دیگر کاملاً از تعهدات خویش خارج شده‌اند… امروز دولت نیازمند آن است که باور کند برجام به پایان رسیده… اکنون جواب مشخص است. خروج از برجام و بازگذاشتن راه مذاکره با کسانی که قدرت عمل به تعهداتشان را دارند، این گزینه بهتری از ماندن در توافق یکجانبه، تحریم‌های سخت‌تر از پیشابرجام، دلخوش کردن به اقدامات نمادین اروپا و مشاهده رکودی است که این بار می‌تواند اقتصاد کشور را از گروه کشورهای با درآمد متوسط به فقیر مبدل سازد».

آقای روحانی، ۱۸ اردیبهشت ۹۷ و پس از خروج آمریکا از برجام گفته بود که چند هفته به اروپا مهلت می دهیم تا ببینیم که آیا توانایی اجرای تعهدات برجامی خو را دارد یا خیر.

این چند هفته تا ۹ ماه ادامه یافت و در نهایت به بسته تحقیرآمیز و مشروط اینستکس ختم شد. قطعا اعتماد به اروپا هم به سرنوشت اعتماد به آمریکا دچار خواهد شد.

چرا روحانی سابقه اعتمادش به آمریکا را انکار می‌کند؟

چرا روحانی سابقه اعتمادش به آمریکا را انکار می‌کند؟

در حالی که پنج سال است که منتقدان حسن روحانی، رویکرد او را درمذاکرات هسته‌ای، «گره زدن حل مشکلات کشور به توافق با غرب» خوانده و آن را به منزله اعتماد به آمریکا و اروپا مورد انتقاد قرار ‌می‌دهند، چند ماهی است که این ادعای منتقدان از سوی دولتمردانش و هفته پیش هم به صراحت توسط خودش رد شده است.

روحانی که در همان اولین حضور خود در سازمان ملل با رئیس‌جمهور آمریکا گفت‌وگوی تلفنی مستقیم انجام داد و در یک مصاحبه تلویزیونی گفت که یخ‌های روابط تهران و واشنگتن در حال آب شدن است، اما اواخر آبان امسال در سفر به آذربایجان غربی و در جمع مردم خوی گفت:

« … ما در برابر آمریکا سر فرود نخواهیم آورد، کاخ‌نشینان کاخ سفید بدانند ملت ما، ملت غیور و بزرگی است که همواره پیرو فرهنگ عاشورا و سالار شهیدان حضرت اباعبدالله ‌الحسین‌(ع) بوده … من و دولت من … با ایثار شما مردم، بینی آمریکا را به خاک خواهیم مالید».

این در حالی است که رئیس دولت‌های یازدهم و دوازدهم، پیشتر و در جریان مذاکرات با ۱+۵ که آن زمان آمریکا شاخص‌ترین عضو آن» بود، «عاشورا» را درس مذاکره خوانده بود.

روحانی ۱۳ آذر در سمنان و خطاب به دانشجویان منتقد گفته است:

«شما می‌گویید چرا به آمریکا اعتماد کردید؟ چه کسی اعتماد کرده است؟ مگر ما در برابر کسی که مذاکره می‌کند، حتماً باید اعتماد داشته باشیم؟»

وی ۲۳ تیر ۹۴ بعد از اعلام جمع‌بندی و توافق نهایی در مذاکرات هسته‌ای طی گفت‌وگوی زنده تلویزیونی از سالن اجلاس سران بیان داشته بود: امروز به ملت شریف ایران اعلام می‌کنم تمام تحریم‌ها حتی تحریم‌های موشکی، تسلیحاتی و اشاعه‌ای به صورتی که در قطعنامه بوده لغو می‌شود.

روحانی اضافه کرده بود: تمام تحریم‌های بانکی، بیمه‌ای، مالی، حمل و نقل، پتروشیمی، فلزات سنگین و تحریم‌های اقتصادی به طور کامل لغو خواهد شد و نه تعلیق … روز توافق روزی است که اتحادیه اروپا و آمریکا لغو همه تحریم‌ها را به صراحت اعلام می‌کنند و تصمیم خود را ابراز می‌دارند و از آن زمان است که تازه اقدامات ایران آغاز می‌شود.

روحانی ۲۷ دی ۹۴ و پس از اجرای برجام نیز با وجود هشدارهای متعدد برخی کارشناسان درباره اعتماد به وعده‌های آمریکا، در بیانیه خود خطاب به ملت عنوان کرده بود:

«امروز با اعلام رسمی اجرای برجام، از پرونده هسته‌ای ایران، امنیت‌زدایی شد، قطعنامه‌های ظالمانه علیه ملت ایران، لغو گردید، طومار تحریم درهم پیچیده شد، حقوق هسته‌ای ایران تثبیت گردید و اقتصاد ایران در مدار اقتصاد جهانی قرار گرفت … اکنون که زنجیرهای تحریم از پای اقتصاد ایران گسسته شده …».

و سال بعد نیز پس از بازگشت از سفر نیویورک و شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل در جمع خبرنگاران گفت: «آمریکا قول داد به وعده های قبلی خود عمل کند».

اما در صورتی که موضوع اعتماد یا عدم اعتماد به آمریکا را گسترده از شخص روحانی فراتر برده و در سطح دولتمردان وی هم بخواهیم بررسی کنیم، علی القاعده، محمدجواد ظریف به‌عنوان وزیر امور خارجه در ردیف اول قرار می‌گیرد.

ظریف ۲۲ مهر ۱۳۹۶ در گفت‌وگو با شبکه CBS ضمن اشاره به مواضع رئیس‌جمهور آمریکا در قبال برجام با گفتن جمله «دیگر هیچ‌کس به هیچ دولت ایالات متحده اعتماد نخواهد کرد که با آن وارد مذاکرات بلندمدت شود» به‌طور تلویحی اذعان کرد که او و تیم مذاکره‌کننده ایرانی با اعتماد به آمریکا وارد مذاکرات بلندمدت با این کشور شدند.

ظریف ۹ ماه بعد و در سومین سالگرد امضای برجام طی توییتی خاطرنشان می‌کند: «… ما همواره می‌دانستیم به وعده‌های آمریکا نمی‌توان اعتماد کرد …»

امّا شاید مشهوترین اظهار نظر مبنی بر اعتماد دولت تدبیر و امید را به آمریکا بتوان در سخنان عباس عراقچی معاون سیاسی وزیر امور خارجه یافت که جمله مشهورش «امضای کری تضمین است» تیتر اول یکم دی ۱۳۹۴ روزنامه اصلاح‌طلب هم شد.

این معاون وزیر خارجه، تنها ۲۲ ماه بعد در نشست کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس پس از ذکر مواردی چون ایجاد محدودیت در صدور ویزا، تاخیر در صدور مجوز صادرات هواپیما، ایجاد قوانین دست و پا گیر بانکی، افزایش تحریم های غیرهسته ای، اضافه کردن افراد به لیست تحریم‌ها، اظهارات خصومت‌آمیز رئیس‌جمهور جدید آمریکا برخلاف بند ۲۸ برجام، اقدامات غیرمتعارف دیپلماتیک مانند سفر نماینده آمریکا در سازمان ملل به وین و تلاش برای فشار به سازمان انرژی اتمی و تأکید بر متعارض بودن این اقدامات با روح برجام و مفاد و متن برجام به ویژه بندهای ۲۶، ۲۸ و ۲۹ تصریح کرد:

«بزرگ‌ترین چالش ما در اجرای برجام از ابتدا تاکنون سوءنیت آمریکا در اجرای برجام بوده است؛ این سوءنیت هم در دولت قبلی و هم در دولت فعلی آمریکا وجود داشته است … ما برای تضمین اجرای برجام روی هیچ کشور خاصی حساب خاصی باز نکردیم».

آنچه امروز حسن روحانی سعی بر آن دارد ، انکار هرگونه اعتماد به دولت آمریکا از ابتدای در دست گرفتن قدرت و در جریان مذاکرات است، که به نظر برای قضاوت درباره آن بیش از مخالفانش می‌توان به سراغ حامیانش رفت.

برچسب ها
مشاهده بیشتر

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

لطفا سوال مقابل را پاسخ دهید ؟ *

Close