استان زنجاناقتصادیایرانزنجانفرهنگی و اجتماعیگزارشویژهویژه های استان زنجان

رویای تراموا در ذهن شهردار زنجان / تراموا یا مطالعه جامع گره‌های ترافیکی شهر زنجان؟

در صورتی که چنین تصمیمی وجود داشته باشد و از نظر تأمین اعتبار، تجهیزات و فناوری با آینده‌نگری اصولی مانعی وجود نداشته باشد، می‌توان با مطالعه لازم طرح ایجاد تراموا و یا طرح‌های مشابه با هزینه بالا را در خیابانهایی اجرا کرد که از قبل آن گره­ای از گره های ترافیکی باز شود.

 جناب آقای معصومی،  شهردار محترم زنجان در بهمن‌ماه سال ۹۶ و در نشست‌های مطبوعاتی بعد از  آن از انجام مطالعات برای احداث تراموا در خیابان امام( ره) حد فاصل میادین ۱۵ خرداد و آزادی خبر داده و تأکید بر مناسب بودن طرح مزبور براساس مطالعات اولیه مشاور کرده است، حتی اعلام کرده که حاضرند با افرادی که در این زمینه حرفی برای گفتن دارند ( قاعدتاً مخالفین این  طرح )  به مناظره  بپردازند، قبل از  ورود به بحث اصلی  عرایضی تقدیم می‌شود:

الف: به عنوان یک شهروند علاقه‌مند به توسعه و پیشرفت شهر و دیار خود آرزوی موفقیت دارم برای شهردار محترم و اعضای محترم شورا  و همه دست اندرکاران و زحمت‌کشان این عرصه.

ب: جناب آقای  شهردار در خصوص توسعه قزوین ضمنی فرموده‌اند که قزوین در زمانی  که جزو استان زنجان بوده پیشرفتی نداشت و در این چند سال پیشرفت‌های شگرفی داشته، در این رابطه باید به ایشان عرض شود، که پیشرفت شهری قزوین  در مقایسه با زنجان عمدتاً به دلیل  وضعیت خوب صنعتی و خدماتی بوده که با عوارض دریافتی، شهرداری از درآمد بالاتری برخوردار  است و اساساً رشد اصلی صنعتی و … قزوین مربوط به زمانی است که جزو استان زنجان بوده، برای استحضار  ایشان باید عرض شود که در یکی از  شاخص‌های عمده یعنی ارزش افزوده صنعتی، استان قزوین زمانی که از زنجان جدا شد با حدود ۷ درصد ارزش افزوده صنعتی کشور رتبه سوم ملّی را حائز  بوده و در  سال‌های اخیر صرفاً  از ۰۸٫۴ درصد ارزش  افزوده صنعتی کشور  برخوردار گردیده (با استناد به آخرین گزارش  منتشر شده آمار کارگاه‌های صنعتی ۱۰نفر و بالاتر ) و رتبه‌ای بهتر از هفتم حائز  نشده است، آقای شهردار و دیگر عزیزان می‌دانند که  پیشرفت بهتر شهری قزوین بی‌ارتباط با پمپاژ اعتبارات و تسهیلات قبل از  سال ۷۳ نمی‌باشد.

ج: جای بسی سپاسگزاری است، که جناب آقای  شهردار فرموده‌اند«که تحت  هیچ  شرایطی وارد بازی‌های سیاسی  نمی‌شوم » و زنجان در مسیر توسعه را می‌خواهند پیگیر باشند و امیدواریم پس از چندین سال خدمت صادقانه و شبانه‌روزی، زنجانی پیشرفته‌تر و توسعه‌یافته‌تر را تحویل دهند، ضمناً ایشان با شورای شهری کار می‌کنند که معدل نمره  موضوعات مربوط به دلسوزی و کارایی و … نمی‌تواند  پایین  باشد.

و اما در رابطه با پروژه ایجاد تراموای خیابان امام مواردی قابل عرض می‌باشد:

۱- به نظر این حقیر قبل از  ورود به مطالعه و اجرای مجزای طرح هایی مانند مترو ، تراموا  و …  باید به صورت جامع گره‌های ترافیکی حال و آینده را بررسی کرده و راهکارهای  لازم  برای باز کردن این گره‌ها طراحی  شود،  نیازی به زمان  طولانی و قراردادهای آنچنانی با شرکت‌های مطالعاتی و … که معمولاً مطالعات عمدتاً در یک قالب‌های خاص و … اجرا و نتایج آن منتشر می‌شود، نیست (معمولاً به این نتیجه می‌رسند که کارفرما می‌خواهد)، بخشی از واحدهای شهرداری یا شورای محترم شهر می‌توانند این وظیفه را به عهده گرفته و با کمک برخی متخصصین و دلسوزان و با تکیه بر آمار و ارقام موجود یا طراحی و تهیه آمار جدید، پس از مشخص شدن گره‌ها راه‌حل‌های منطقی بر اساس تصویر درست از شرایط مالی و اقتصادی سال‌های آتی، طراحی کنند، طرح‌ها علاوه بر هزینه و فایده مالی، هزینه و فایده اقتصادی دارند و نباید پروژه‌هائی  انتخاب شود که هزینه‌های اقتصادی بیشتری را به شهر و مردم آن تحمیل کند (با فایده¬های اقتصادی کمتر).

۲- مشخص نیست که مطالعه تراموا در محدوده مذکور آیا پس از مطالعات لازم صورت گرفته و یا اینکه مطالعه محدوده  مزبور  ابتدا به ساکن  به مشاوره  واگذار  شده و از  طرف دیگر آقای شهردار حداقل ۵۰ درصد تامین مالی پروژه را به تامین  اعتبار از  طرف دولت و بهره‌گیری از فاینانس خارجی موکول کرده است، که با توجه به برآورد شرایط اقتصادی کشور و روابط سیاسی و اقتصادی با غرب در چند سال آتی نمی‌توان اطمینانی در این زمینه حاصل کرد.

۳- در سال‌های اخیر،  ایده احداث تراموا در کلان‌شهرها مطرح شده است که درآمد شهرداری‌های مربوطه قابل مقایسه با  زنجان نیست، به چند مثال در این زمینه اکتفا می‌شود، بودجه مصوب شهرداری زنجان در سال ۹۵، حدود ۲۰۰ میلیارد  تومان بوده و بر اساس اطلاعات به دست آمده این بودجه در سال ۹۷ کمتر از ۳۰۰ میلیارد تومان منظور شده است، در صورتی که  شهرهای تبریز، اصفهان، شیراز  و ..  در سال ۹۷  از بودجه‌هائی به ترتیب ۲۶۳۰ هزار میلیارد،  سه هزار میلیارد، ۳۰۱۰ میلیارد  (تومان) و … برخوردار  بوده‌اند که حدود ۱۰ برابر بودجه شهرداری زنجان می‌باشد، از طرف دیگر درصد  اختصاص بودجه به طرح‌های عمرانی در شهرهای مزبور  بالاتر از  زنجان است و از  طرف دیگر استان‌های متبوع شهرهای فوق‌الذکر از توان‌مندی بیشتری در خصوص تأمین اعتبارات و تسهیلات در مقایسه  با زنجان برخوردار می‌باشند.

۴- پیشرفت فیزیکی طرح های مربوط  به تراموا در کلان‌شهرهای مزبور  نیز به دلیل مشکلات عدیده از جمله وضعیت نامناسب اختصاص اعتبارات دولتی و عدم تحقق فاینانس و … در سال‌های اخیر (که چشم‌انداز مناسبی هم در آینده   نزدیک وجود ندارد)  از  عملکرد شایسته‌ای برخوردار نبوده است، مثلاً در خصوص اصفهان از سال‌های قبل از  سال ۹۰ تصمیم‌گیری بوده و در اردیبهشت ۹۷، مدیر امور سرمایه‌گذاری شهرداری اصفهان به مذاکره نهایی در خصوص اجرایی  شدن تفاهم  نامه‌ها و قراردادها  اشاره کرده و اعلام کرده‌اند که اجرای پروژه تراموای اصفهان با سرمایه ۴۵۰ میلیارد تومان  برای ۷ کیلومتر در دستور کار قرار دارد، در کلان شهرهای دیگر هم وضعیت بر این منوال بوده است.

۵- احداث تراموا از هزینه‌بری قابل توجهی برخوردار است، هزینه احداث هر کیلو متر آن را از ۱۵ میلیون دلار  تا بالغ بر ۴۰ میلیون دلار  برآورد کرده‌اند اگر رقمی معادل ۲۰ میلیون دلار را برای هر کیلومتر، هزینه منظور کنیم، با لحاظ  کردن نرخ های نزدیک به نرخ اعلام  شده دولتی !!! احداث هر کیلومتر تراموا حدود ۱۰۰ میلیارد تومان برای ما آب  خواهد خورد و اگر مسافت ۵٫۲ کیلومتری  پیش‌بینی کنیم، رقمی بالغ بر ۲۵۰ میلیارد تومان هزینه تحمیل خواهد کرد، با این وضعیت درآمدهای شهرداری و وضعیت اعتبارات دولتی و ابهام در روابط اقتصادی با  غرب،  آیا تأمین این رقم در  سه  سال آتی امکان‌پذیر خواهد بود؟

۶- با وضع ابهام‌آلود به وجود آمده از خروج آمریکا از برجام و مواضع تردیدآمیز کشورهای اروپایی، آیا تضمینی برای  ورود فناوری و تجهیزات و … لازم برای احداث تراموا وجود دارد؟

۷- تازه اگر همه موارد  و مشکلات فوق قابل رفع باشد، آیا اختصاص چنین رقم اعتباری با این همه مشکلات و مسائل و اولویت‌ها، احداث تراموا در آن محدوده گرهی از گره‌های ترافیکی شهر را حل خواهد کرد؟ !!!

۸-  معمولاً تراموا در خیابانهایی اجرا می‌شود که با توجه به عرض خیابانها مشکلی برای تردد وسایل نقلیه موتوری وجود نداشته باشد و یا اینکه کل خیابان به آن اختصاص یابد، با توجه به عرض محدود خیابان امام ( ره) و لحاظ کردن این موضوع که در مسیر شرق  به غرب شهر زنجان گذرگاه‌های متناسب برای وسایل نقلیه مزبور  وجود ندار ، آیا از نظر فنی اجرای طرح، در آن محدوده به صلاح می‌باشد؟ علاوه بر مسیر  شرقی غربی خیابان امام (ره)، بقیه  خیابانهای اصلی در ارتباط با این خیابانِ حیاتی هستند و برای حفظ این ارتباط هزینه‌های سنگینی تحمیل خواهد  شد.

 شایان ذکر است، که تصمیم شهرداری تبریز به ایجاد مسیر تراموا بین  میادین قونقا، و راه آهن  بوده که از سابقه  تاریخی برخوردار است (با توجه به اینکه ایستگاه راه‌آهن در بیرون شهر بوده، برای تردد به ایستگاه راه‌آهن از وسیله‌ای شبیه تراموا با بهره‌گری از اسب …) و احتمالاً  در اصفهان و شیراز در خیابا‌ن‌های عریض طرح تراموا اجرا می‌شود و یا اینکه مانعی برای تردد وسایل نقلیه ایجاد نمی‌کند.

۹- برای افزایش جذابیت‌های گردشگری، طرح های جالب‌تری وجود دارد (احداث طرح‌های مشابه در مسیر پل زیرگذر تا گاوازنگ و …)، حتی ما نتوانسته‌ایم مشکل روستایی … را در دل منطقه گردشگری گاوازنگ حل کنیم!!! از  طرف دیگر  شهردار محترم در فکر ایجاد پیاده‌راه در بخشی  از این خیابان امام (ره) هستند، آیا احداث تراموا  هماهنگ با این  طرح خواهد بود؟

و اما  پیشنهادات این حقیر:

جناب آقای معصومی  شهردار محترم  زنجان،  اعضای محترم و فرهیخته و دلسوز  شورای محترم  شهر زنجان و همه عزیزان فرهیخته که منت رویت و مطالعه این مطالب را بر این حقیر خواهند گذاشت، بهتر از  بنده می‌دانند که در همه زمان‌ها، به خصوص در زمان حاضر و بالاخص در  شرایط خاص کشور و  شهرمان با وجود اعتبارات بسیار محدود، امکانات فنی بسیار محدود و … قطعاً باید با مطالعه لازم به اولویت‌دارترین طرح ها و پروژه‌ها با لحاظ کردن حل مشکلات اساسی و اولویت ‌دار پرداخت،  به ویژه  شهر و استان ما لطمات زیادی از این عدم بررسی‌های توجیه فنی، اقتصادی و مالی پروژه‌ها خورده است (هنوز گرفتاری پل سیدالشهدا دامنگیر شهر و تصمیم­گیران است و باید مشکلات آن را که چندان ساده هم نیست حل کنند)،  باید مواظبت کامل  به عمل آورد، به نظر اینجانب حداکثر  با یک سوم  اعتبارات  احتمالی احداث تراموای مزبور می‌توان نسبت به امور ذیل  اقدامات مقتضی اعمال کرد.

در فرصت لازم و نه طولانی و نه با واگذاری به شرکت‌های مشاوره‌ای آنچنانی که در ارائه راهکارهای صحیح شاید مثمرثمر نباشند با اختصاص اعتباری می‌توان اطلاعات دقیقی از گره‌های ترافیکی شهر بدست آورده و پس از آن  نسبت به تهیه راهکارهای اولویت‌دار اقدام و در راستای اجرایی کردن آن راهکارها  اقدام شایسته  مبذول کرد.

پس از این مطالعه با توجه به برآورد امکانات مالی، فنی و … واقعی (نه براساس تخیل و لحاظ کردن ایده‌آل­‌ها)  می‌توان نسبت به برنامه‌ریزی و اقدام برای گشودن گره‌های ترافیکی شهر توجهات  لازم مبذول کرد.

چند نکته فی‌البداهه  به ذهن حقیر می‌رسد که گره هایی را برای  رفت و آمد وسایط نقلیه احتمالاً  به وجود آورده است:

فقدان  پارکینگ‌های کافی و مناسب  به ویژه در خیابان‌های اصلی  شهر  باعث شده بخشی از عرض خیابان در هر دو طرف به واسطه توقف خودروهای متعلق  به …. اشغال  شود (بعضاً پارک دوبله و سوبله اتفاق می­افتد) و خیابان‌ها برای عبور و مرور تنگتر  شود، لذا ایجاد پارکینگ‌های لازم در نقاط  تجاری و پر تردد و با جایابی مناسب بخشی از مشکل را با اختصاص ارقام نه چندان درشت حل خواهد کرد.

متأسفانه  بدون توجه به کشش اقتصادی و سایر شاخص‌های مربوطه، پاساژ سازی به صورت گسترده در دستور کار  صاحبان سرمایه و برخی نهادها قرار گرفته است و تأسف بارتر اینکه در گذشته  شهرداری برای الزام  پاساژها و مجتمع‌ها به اختصاص فضای لازم به پارکینگ و … اقدامی شایسته انجام نداده و در راستای خلاف مصالح  شهر  با اخذ مبلغی به عنوان حذف پارکینگ ضمن معاف کردن پاساژها و … از احداث پارکینگ متناسب، در زمینه احداث  پارکینگ‌های مناسب و لازم کوتاهی کرده است (گرچه کارهای محدودی صورت گرفته)، حداقل اینکه شهرداری در زمینه مجتمع‌ها و پاساژهای در دست ساخت می‌تواند با اعمال قانون از ایجاد مشکلات آتی جلوگیری کند و مهمتر اینکه شورای محترم شهر  و شهرداری در  یک اقدام هماهنگ با یک مطالعه مناسب می­توانند در خصوص مجوز احداث پاساژ و مجتمع تصمیم منطقی اتخاذ کرده و شاخص­های مختلف از جمله کاهش سفرهای شهری و ترافیک و … را مدنظر قرار دهند.

اتوبوس‌های درون  شهری  وسیله مناسب و ارزان برای جابه‌جایی افراد، به ویژه افراد ساکن در شهرک‌ها و مجتمع‌های  مسکونی شرق،  شمال شرقی، شمال و شمال غربی و غرب می‌باشد ، ولی بعضاً همین اتوبوس‌ها در ایجاد خلل در امر  تردد در برخی از تقاطع‌ها و خیابان‌های کم عرض به ویژه در مرکز شهر مؤثرند، در این  زمینه نیز می‌شود با ساماندهی مناسب و تغییر احتمالی برخی مسیرهای مربوطه کمکی به تسهیل عبور  و مرور  وسایط  نقلیه کرد و یا اینکه در برخی مسیرها  از وسایط نقلیه عمومی کوچکتری بهره گرفت.

 با گسترش دوربین‌ها، به ویژه تشکیل مؤثر و کارآمد مرکز کنترل ترافیک می‌توان به صورت روزآمد در خصوص تعیین مسیرهای یکطرفه و … تصمیم‌گیری کرد، این فعالیت در صورت کارآمد بودن می­‌تواند زمینه مطالعه و تهیه راهکارهای باز کردن گره­‌های ترافیکی را فراهم کند.

در تصمیم‌گیری برای تسهیل تردد به مناطق پرجمعیت مانند بی‌سیم ، الهیه، گلشهر، کوی فرهنگ،  پونک، انصاریه و  شهرک‌هایی مانند امیر کبیر،  زیباشهر ، اراضی  پایین‌کوه و … که حدود ۵۰ درصد جمعیت را  به خود اختصاص داده­اند و از  طرف دیگر با لحاظ کردن بعد مسافت،  بیش از ۷۰ درصد سفرهای شهری را  از نظر مجموع مسافت  طی  شده مناطق فوق­الذکر به خود اختصاص می‌دهند،  باید جدیت زیادی به خرج داده  شود، در صورتی که مطالعه‌ای جامع در خصوص اتخاذ راهکارهای حل مشکلات ترافیکی به عمل آید، به نظر می‌رسد احداث تراموا یا مشابه آن در آن نواحی با توجه به خیابان‌های عریض و حجم جمعیت، همچنین ایجاد ارتباط آن نواحی با بخش مرکزی شهر  (برای اتصال به دروازه‌های بخش مرکزی از  قبیل میدان آزادی، میدان مدر ، میدان  ۱۵ خرداد و … )  شاید  از توجیه  فنی، اقتصادی و مالی  بهتری برخوردار باشد.

 با توجه به  عقب نشینی و تخریب تعداد قابل توجهی از خانه‌های واقع در مسیر  بازگشایی و … زینبیه  غربی، می‌توان با اولویت اجرای طرح مزبور، از خیابانی که در آن مسیر در آینده ایجاد خواهد شد به صورت  چند منظوره  برای کمک به کاهش ترافیک سنگین خیابان  شهدا و خیابان‌هایی با وضعیت مشابه بهره‌گیری کرد.

در خصوص عقب نشینی اماکن، در برخی کوچه‌ها که کمک مؤثری به برخی ترددها کرده است، می‌توان با مطالعه لازم برای گشودن برخی مسیرها برای رهایی از ترافیک سنگین برخی خیابان‌های اصلی اقدام کرد، شهرداری می‌تواند در این زمینه با اقدامات تشویقی و بعضاَ تنبیهی به شرط تهیه  برنامه‌ای جامع گام مؤثر بردارد، مشاهده می­شود در برخی کوچه­ها و … تعریض آن کوچه و … در گرو عدم تخریب یا عقب نشینی چند خانه محدود معطل مانده است.

در پایان به استحضار می‌رساند، اولاً با توجه به پیش­بینی شرایط در چهار سال آتی و احتمال تداوم فشارهای غرب به لحاظ شکست‌های سیاسی و نظامی در غرب آسیا،  شاید  اجرای چنین طرح‌های پر هزینه مانند تراموا  به صلاح نبوده و در ثانی در صورتی که  چنین تصمیمی وجود داشته باشد و از نظر تأمین اعتبار، تجهیزات و فناوری و … با آینده‌نگری اصولی مانعی وجود نداشته باشد، می‌توان با مطالعه لازم طرح ایجاد تراموا و یا طرح‌های مشابه با هزینه بالا را در خیابانهایی اجرا کرد که از قبل آن گره­ای از گره های ترافیکی باز شود.

ابراهیم راسخی

بر چسب ها

پیشنهاد سردبیر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفا سوال مقابل را پاسخ دهید ؟ *

Close