مقایسه سوخت خودروها در ایران با سایر کشورها / عمر مفید موتور خودرو با کدام گاز بیشتر است؟

مقایسه سوخت خودروها در ایران با سایر کشورها/ سوزاندن گاز مایع به صرفه‌تر است یا صادرات آن؟

دهه ۸۰ بود که همزمان با آغاز اجرای طرح هدفمند کردن یارانه ها دولت تصمیم به تدوین سبد سوخت گرفت و مقرر شد تا این سبد در برنامه پنجم توسعه به تصویب برسد و بعد از ان اجرایی شود.

این موضوع در شروع به کار دولت یازدهم نیز در دستور کار قرار گرفت حمیدرضا کاتوزیان رئیس سابق پژوهشگاه صنعت نفت در سال ۹۲ نیز در همایشی با عنوان سمپوزیوم ایران ۱۴۰۴ به تدوین این برنامه که یکی از ضروریات بخش حمل و نقل است اشاره کرد و گفت: در حال حاضر خودروها یکی از منابع پر مصرف انرژی فسیلی و همچنین یکی از منابع آلودگی محیط زیست در کشور محسوب می شود. به طوری که در برنامه پنجم توسعه این مساله مورد توجه قرار گرفت و مقرر شد تا در این راستا، سبد سوختی برای  صنعت خودرو تدوین شود و بر مبنای این سبد سوخت،  گازوئیل ،بنزین و سی ان جی در صنعت خودرو مورد استفاده قرار گیرد و خودروها به سمت کاهش مصرف و همچنین هیبریدی شدن بروند.

به گفته وی در سبد سوخت کشور بر اساس اینکه کدام سوخت راندمان و قدرت بیشتری و آلایندگی کمتری را تولید می کند از جهات مختلف باید مورد تجریه و تحلیل قرار گیرد و بر همان اساس سوخت رسانی به خودروها نیز صورت پذیرد.

کاتوزیان با بیان اینکه تعیین سهم هر سوخت در سبد سوخت کشور، با توجه  به آلایندگی که تولید و آسیبی که به محیط وارد می کند باید مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد، گفت : در صورتی که سوختی ضرر کمتری داشته باشد باید در سبد سوخت بیشتر دیده می شود. همچنین برای تعیین سبد سوخت و سهم هر یک از سوخت ها ضمن اینکه منابع موجود انرژی در کشور را باید در نظر گرفت بلکه باید میزان سوخت و فراوانی آن و همچنین آثار زیست محیطی و آلایندگی آن در کشور نیز برای تعیین سبد سوخت کشور مشخص شود.

بررسی های صورت گرفته نشان می دهد خودروهای سواری به تنهایی بیش از ۹ درصد از انرژی کشور را مصرف می کنند که بیشترین سوخت مورد استفاده در این بخش نیز بنزین است که این مسئله موجب شده است تا در طول سالیان گذشته ارز قابل توجهی به منظور واردات بنزین از کشور خارج شود البته خوشبختانه در یکی دو سال اخیر با راه اندازی پالایشگاه ستاره خلیج فارس ایران از واردات بنزین بی نیاز شد اما تا پیش از عرضه مجدد بنزین با کارت مصرف این فراورده پر طرفدار روند صعودی داشت که می توانست برای بار مجدد موجب خروج میلیون ها دلار به منظور واردات بنزین به کشور شود.

نمودار زیر نشان دهنده حجم واردات بنزین در طول سالهای ۱۳۶۸ تا ۱۳۹۵ را نشان می دهد.

همانطور که گفته شد این نمودار نشان دهنده این واقعیت است که بیشترین حجم مورد استفاده از سوخت های فسیلی در بخش خودرو متعلق به بنزین است که در دراز مدت می تواند موجب به خطر افتادن امنیت انرژی در این بخش شود کما اینکه در سال های ۹۰ و ۹۱ یک بار ایران مورد تحریم بنزین قرار گرفت.

تنوع بخشی به سبد سوخت جدای از کنترل مصرف می تواند اتکا به سوختی خاص در بخش حمل و نقل را از بین برد. همچنین استفاده از ظرفیت های مختلف برای تولید سوخت و خودروهای متنوع می تواند از نظر اقتصادی به نفع دولت ها و مردم باشد.

براساس بررسی های صورت گرفته در مرکز مطالعات زنجیره ارزش سبد سوخت خودروهای سواری در ایران را دو سوخت اصلی بنزین و CNG تشکیل می دهد و مقادیر اندکی نیز به LPG  و انهم در در بعضی مناطق کشور تعلق دارد که به هیچ وجه قابل توجه نیست. ایران از سال ۱۳۸۵ برای جلوگیری از رشد روزافزون مصرف بنزین در کشور، سوخت جایگزین CNG را به طور جدی وارد سبد سوختی خودروهای سواری کشور کرد. این تغییر باعث شد تا مقدار قابل توجهی از رشد مصرف بنزین کشور کاهش پیدا کند. همان طور که در شکل ۲ مشاهده می شود، از سال ۱۳۸۵ گاز طبیعی جای خود را در سبد سوخت بخش حمل و نقل کشور باز کرده است.

این گزارش حاکی است بررسی های صورت گرفته از سوخت سایر کشورها نشان می دهد سوخت های متنوع تری نظیر دیزل، بیودیزل، اتانول، گاز طبیعی، LPG و برق در خودروهای سواری استفاده می شود اما در ایران تنها به دو سوخت بنزین و سی ان جی اکتفا شده است هر چند که در بالا نیز گفته شد بخش ناچیزی از سوخت در خودروهای سواری نیز متعلق به LPG است.

 

پیش از اجرای عرضه بنزین با کارت در آبان ماه سال گذشته به طور میانگین روزانه ۹۰ میلیون لیتر بنزین در کشور مصرف می شد، به گفته علی محمودیان رئیس اتحادیه کشوری سوخت‌های جایگزین و خدمات وابسته در بخش حمل و نقل سبک کشور نیز روزانه چیزی در حدود ۲۱ میلیون مترمکعب مصرف CNG کشور بوده که معادل صرفه‌جویی ۲۱ میلیون لیتر بنزین در مصرف روزانه سوخت در بخش حمل و نقل کشور است.

محمودیان با بیان اینکه “طبق آمارهای غیررسمی حدود ۸ میلیون متر مکعب گاز LPG در کشور مصرف می شود که عملا این میزان در سبد سوخت کشور دیده نمی شود زیرا اولا تعداد کمی از خودورهای کشور LPG سوز هستند و در ثانی دولت توجه چندانی به این سوخت در بخش حمل و نقل نکرده است زیرا معتقد است این گاز باید در بخش خانگی به عنوان سوخت مورد استفاده قرار گیرد و مازاد این سوخت را صادر کند.

در همین رابطه قاسمی قائم‌مقام مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی می‌گوید هیچ تصمیمی برای گسترش ال‌پی‌جی در سبد سوخت بخش حمل و نقل کشور وجود ندارد و از انجا که ال‌پی‌جی از قابلیت صادرات بالایی برخوردار است، ترجیح بر این بوده که حداکثر استفاده را از ظرفیت صادراتی آن ببریم. چراکه به جهت انتقال سهل‌تر نسبت به بنزین، صادرات آن به مقاصد دورتر امکان‌پذیر است. همچنین از نظر خصوصیات‌، گاز ال‌پی‌جی بسیار شبیه بنزین بوده که این موضوع هم قیمت آن را در بازارهای جهانی تحت‌الشعاع قرار داده و هم تقاضا برای این محصول را افزایش داده است. در نتیجه مزایای صادرات ال‌پی‌جی از نظر اقتصادی بسیار قابل توجه خواهد بود.

این گزارش حاکی است همانطور که در این گزارش اشاره شده است برخی از کارشناسان معتقدند درکنار بنزین و گاز CNG باید گاز LPG به عنوان سوخت وارد سبد سوخت خودروها شود و به همان میزان که سی ان جی مورد توجه است به این سوخت نیز توجه شود اما برخی دیگر از کارشناسان معتقدند به دلیل حمل و نقل راحت تر گاز ال پی جی این سوخت باید در بخش خانگی مورد استفاده قرار گیرد و همچنین به دلیل هم ارزش بودن با بنزین می توان آن را صادر کرد.

ورود ال.ان.جی به سبد سوخت به جای ال.پی.جی/ عمر مفید موتور خودرو با کدام گاز بیشتر است؟

برخی از کارشناسان صنعت خودرو با توجه به این موضوع که فقط به مسئله سوخت به صورت بخشی نگاه می کنند و فقط به دنبال استفاده بهینه از سوخت برای خودرو هستند معتقدند به جای گازی سی ان جی دولت باید بر روی گاز  ال پی جی سرمایه گذاری می کرد زیرا اثرات منفی این گاز بر روی موتور خودرو بسیار کمتر از گاز خشک سی ان جی است.

بررسی آمار موجود نشان می‌دهد سالانه ۲ میلیون و ۲۲۹ هزار تن گاز مایع در پالایشگاه‌ها، ۳ میلیون و ۴۳۰ هزار تن در پتروشیمی‌ها و ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار تن در میادین گازی کشور تولید می‌شود.رضا فاقرلو، کارشناس انرژی با اشاره به اینکه در صورتی که حدود ۱ میلیون تن گاز مایع در هر سال جایگزین مصرف بنزین در کشور شود شاهد حذف هزینه حمل LPG تا مرز هستیم، می گوید به ازای حمل هر تن LPG از پالایشگاه‌های مرکزی کشور تا خلیج فارس به منظور صادرات، مبلغی بیش از ۳۵۰ هزار تومان یعنی حدود ۸ میلیون تومان به ازای هر خودروی حمل مخصوص هزینه می‌شود. در حالی که این مبلغ برای حمل بنزین به میزان قابل توجهی (حدود یک سوم) کمتر است.

به گفته این کارشناس انرژی قیمت هر تن بنزین در فوب خلیج فارس ۱۵۰ دلار بیشتر از قیمت هر تن گاز مایع است. بنابراین بنزین با نرخ آزاد شده با قیمت بیشتر نسبت به گاز مایع صادر می‌شود.

اما نکته مهم دیگری که برخی از کارشناسان به آن توجه دارند کاهش آلودگی هوا در استفاده هرچه بیشتر گاز به عنوان سوخت خودروها است بنابر نظر این کارشناسان و با توجه به آمارهای اعلام شده درصد زیادی از آلودگی هوا ناشی از خودروها است که اگر گاز جایگزین بنزین شود دیگر شاهد آلودگی هوا در کلانشهر ها در فصول سرد سال نخواهیم بود.

ورود ال.ان.جی به سبد سوخت به جای ال.پی.جی/ عمر مفید موتور خودرو با کدام گاز بیشتر است؟

جالب توجه است که به عقیده این کارشناسان کشورهایی هستند که با وجود واردات گاز مایع، از آن به عنوان سوخت خودروهای خود استفاده می‌کنند؛ برای مثال با وجود آنکه ترکیه ۳.۳ میلیون تن در سال، یعنی ۷۸ درصد از مصرف گاز مایع خود را از طریق واردات تأمین می‌کند، اما باز هم استفاده از اتوگاز (LPG مصرفی به عنوان سوخت خودرو) در این کشور در حال رشد است و ۷۹ درصد از کل مصرف گاز مایع این کشور در خودروها مصرف می‌شود، یا کشور کره جنوبی که واردات گاز مایع آن در سال ۲۰۱۹ میلادی، ۷ میلیون تن بوده که مقدار ۳ میلیون تن آن به عنوان سوخت خودروها مصرف شده است.

*استهلاک موتور ال پی جی سوز بیشتر از سی ان جی سوز است 

آنچه تا اینجای گزارش مطرح شد نظر برخی از کارشناسان حوزه انرژی بود که معتقدند باید گاز ال پی جی را نیز به عنوان سوخت به سبد سوخت خودروهای کشور افزود.

اما امیرحسن کاکایی یکی از کارشناس صنعت خودرو و استاد دانشگاه علم و صنعت در گفتگو با راه دانا می‌گوید تولید خودرو‌های پایه گاز سوز به حدود ۲۰ تا ۲۵ سال پیش باز می گردد. اولین سری‌ از تولید خودروهای پایه گاز سوز در ایران بر مبنای گاز مایع بود که به اصطلاح به آن (Liquied petrol gass) یا همان LPG می گویند.

وی دامه می دهد کشور‌های نفت‌خیزی مانند ایران که سوخت های فسیلی دارند، باید در مصرف سوختشان در کشور توازن داشته باشند که به اصطلاح به آن‌ سبد سوختی می گوییم یعنی از تولید یک بشکه نفت، باید مقداری بنزین و گازوئیل نیز حاصل شود اما به دلیل اینکه روی بنزین بیشتر تمرکز داشتیم، موارد دیگر کمتر مورد توجه بوده است.

این کارشناس صنعت خودرو ادامه داد: با توجه به اینکه در سال‌های گذشته واردات بنزین داشتیم این بحث مطرح شد که باید سبد مصرف سوخت متوازن باشد که در آن زمان استفاده از  LPG یکی از ساده‌ترین کار‌ها بود. اما مشخص شد زمانی که از گاز مایع (LPG) در خودرو به عنوان سوخت استفاده می شود  استهلاک خودرو بالا تر از حالتی است که بنزین مصرف می شود بنابراین موتور خیلی زود احتیاج به تعمیر پیدا می‌کند.

کاکایی تصریح کرد: پس از بررسی های صورت گرفته در طول این سالها در شرکت های خودرو ساز مشخص شد که میتوان از گاز طبیعی برای سوخت خودروها به جای گاز مایع استفاده کرد و از طرفی مسئولان وزارت نفت معتقد بودند گاز مایع را می توان راحت تر از گاز طبیعی صادر کرد که عملا در طول این سالها نیز شاهد هستیم گاز مایع به کشورهای همسایه صادر می شود ولی برای انتقال گاز طبیعی یا باید آن را از طریق لوله صادر کرد و یا تبیل به گاز ال ان جی کرد که به دلیل انکه فرایند تولید ال ان جی در کشور وجود ندارد تصمیم برآن شد که گاز سی ان جی به عنوان سوخت دوم خودروهای سواری مورد بهره برداری قرار گیرد.هرچند هم اکنون شاهد هستیم در برخی از شهرستان ها هنوز خودروهایی هستند که ال پی جی سوزند و از گاز ال پی جی به صورت غیر مجاز استفاده می کنند.

این کارشناس صنعت خودرو تصریح می کند تبدیل خودروهای بنزین سوز به گاز سوز فرایند ساده ای دارد که هم اکنون در برخی از مراکز غیر مجاز این کار صورت می گیرد اما متاسفانه افرادی که از گاز ال پی جی استفاده می کنند به این موضوع اشراف ندارند که این گاز سنگین تر از گاز سی ان جی است و در صورت نشت می تواند خطرات جبران ناپذیری را به همراه داشته باشد.

 

*LNG جایگزین CNG

موضوع مهمی که باید در این گزارش به آن اشاره داشت این است که آیا می توان گاز ال ان جی را که در واقع گاز طبیعی مایع است به عنوان سوخت جایگزین سی ان جی که گاز طبیعی فشرده است برای خودروها به کار بست یا خیر؟در پاسخ به این سوال باید گفت اکنون که برخی معتقدند گاز طبیعی سی ان جی که به عنوان گاز خشک مشهور است موجب آسیب زدن به موتور می شود و در کنار ان گاز ال پی جی کمترین آیب را به دلیل مایع بودن به موتور وارد می کند چرا از گاز ال ان جی برای سوخت خودروها استفاده نمی شود.

بررسی خبرنگار دانا نشان می دهد در برخی از کشورهای توسعه یافته گاز ال ان جی جایگزین گاز سی ان جی شده است به عنوان مثال برخی از کشورها مانند چین به این نتیجه رسیده اند اگرچه گاز متان به عنوان یک آلاینده مطرح است اما وقتی این گاز در خودروها مورد استفاده قرار میگیرد کمترین آلایندگی را نسبت به دیزل دارد و در شهرهایی که خودروهای سی ان جی سوز وجود دارند آلودگی هوا به مراتب پایین تر از دیگر شهر ها است بنابراین به این نتیجه رسیده اند برای بهره گیری بیشتر از گاز طبیعی خودروهای سواری ال ان جی سوز را نیز تولید کنند.

برچسب ها
مشاهده بیشتر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

لطفا سوال مقابل را پاسخ دهید ؟ *

دکمه بازگشت به بالا
بستن