ابهراستان زنجاناقتصادیایجرودایرانخدابندهخرمدرهزنجانسلطانیهطارمفرهنگی و اجتماعیگزارشماهنشانویژه

ناکارآمدی نسخه انگلیسی در حفاظت از میراث چند صد ساله/ باغ شهرهای غیرمجاز کمر کشاورزی زنجان را شکسته است

طی دو سده اخیر، جهان به سرعت در حال شهری شدن است. مهم‌ترین جنبه و پیامد این فرآیند، گسترش فضایی و پیشروندگی فیزیکی شهرها به سوی فضاهای روستایی است که با پیوستن روستاها به محدوده شهرها و تبدیل مراکز روستایی به شهرهای کوچک انجام می‌پذیرد.

 شهرهای کوچک اگر چه در آغاز جمعیت و محدوده اندکی دارند اما به سرعت به سوی اراضی کشاورزی و عرصه‌های روستایی پیرامون گسترش می‌یابند. در ایران نیز این روند از نیمه دوم سده بیستم آغاز شد و به سرعت بر تعداد شهرهای کشور و جمعیت شهر نشین اضافه شد و تعداد زیادی از روستاها یا به شهر تبدیل شدند و یا ضمیمه شهرهای بزرگ شدند.

به گفته کارشناسان برای جلوگیری از این روند نگران‌کننده نمی‌توان یکسره برنامه تبدیل مراکز روستایی به شهرهای کوچک را کنار نهاده و آن را اقدامی بیهوده قلمداد کرد بلکه باید توسعه چنین شهرهایی را مطابق الگوهای فضایی و کارکردی متناسب با ناحیه پیش برد.

الگوی باغ – شهرها به منظور حفظ اراضی کشاورزی و چشم اندازهای روستایی و بهره مندی اهالی از خدمات و امکانات شهری، توانمندی‌های گردشگری حوزه‌های روستایی در نظر گرفته شد اما با گذشت زمان و در اثر برخی سیاست‌های اشتباه توسعه باغ‌ شهر‌ها در کشور و به طبع آن در زنجان به معضلی تبدیل شد.

برخورد منفعلانه و سوء استفاده برخی افراد موجب ایجاد باغ شهرهایی شد که امروز حدود ۵۰فقره باغ‌شهر در زنجان شناسایی شده است.

البته به گفته مدیر امور اراضی سازمان جهادکشاورزی استان زنجان این تعداد تا سال ۹۳بوده، و بعد از آن با درایت مسئولان ذیربط و بویژه با راه اندازی سامانه ارتباط مردمی۱۳۱بعنوان پل ارتباطی بین مدیریت امور اراضی و شهروندان و فعال شدن گشت‌های حفظ کاربری از افزایش قارچ گونه این مجموعه‌ها به شدت جلوگیری شده است.

وی با بیان اینکه از ابتدای برخورد قاطع با این مجموعه‌های غیرمجاز، که بهترین خاکهای زراعی را از بین بردند تعداد ۸ فقره از مجموعه باغ شهرها قلع و قمع شد، افزود: با قلع و قمع این باغ شهرها وضعیت زمین‌ها به حالت قبلی برگردانده شد.

انصاری خاطرنشان کرد: تعداد عمده‌ای از این مجموعه‌ها صرفا بر روی کاغذ بوده و خوشبختانه از هرگونه اقدام غیرمجازی در بدو امر جلوگیری شده است.

وی بیان کرد: مجموعه‌هایی نیز با ارائه برنامه‌های کشاورزی خود و با پیشنهاد سازمان جهاد کشاورزی و موافقت شورای حفظ بیت‌المال در امور اراضی و منابع طبیعی، از لیست باغشهرها خارج و در چارچوب صرفا کشاورزی ادامه فعالیت می‌دهند، که نوعا و بعضا تحت حمایت فنی وعلمی سازمان متبوع قرار دارند.

مدیر امور اراضی سازمان جهادکشاورزی استان زنجان ادامه داد: متاسفانه ایجادکنندگان اولیه، با دادن وعده‌های واهی، مبنی بر داشتن مجوز ساخت و ساز از مراجع ذیربط، داشتن آب کافی برای آبیاری درختان و نسبت به انتقال زمین به صورت قولنامه‌ای اقدام کرده اند.

وی افزود: در بدو امر و در راستای اجرای تبصره۱ ماده۱۰ قانون حفظ کاربری به این افراد اخطار توقف عملیات و عدم هرگونه فعالیت در اراضی کشاورزی صادر می شود.

وی با اشاره به اینکه سازمان جهاد کشاورزی نسبت به ساخت و سازهای غیرمجاز بر روی اراضی اقدام می‌کند گفت: فرهنگ حفاظت از خاک که به عنوان حراست از یک میراث چند صد ساله برای آیندگان بوده در بین مردم باید نهادینه شود.

موضوع باغ شهرها و روند رو به رشد آنها موجب شده تا دادستان زنجان در این زمینه چندین بار تذکر بدهد.

حجت‌الاسلام حسن مظفری این بار نیز در جلسه شورای حفظ حقوق بیت‌المال، اظهار کرد: از مهم‌ترین معضلات استان در حوزه حفظ حقوق بیت‌المال موضوع باغ‌شهرها؛ چاه‌های غیرمجاز و ساخت و سازهای غیرمجاز و عدم مدیریت مبلمان شهری است.

 دبیر شورای حفظ حقوق بیت‌المال ضمن تقدیر از توجه ویژه رئیس‌کل دادگستری استان زنجان به موضوع حقوق بیت‌المال و مغتنم شمردن حضور وی در استان، تاکید کرد: استان زنجان با مشکلات عدیده‌ای در حوزه بیت‌المال روبه‌رو است که البته در همه جلسات کلان و استانی به معضلات مذکور اشاره و با صدای رسا علل این معضلات و راهکارهای برون‌رفت از آن را اعلام کرده‌ایم که همین فریاد بیانگر عمق فاجعه است.

 مظفری افزود: استان زنجان به لحاظ مساحت جزو استان‌های کوچک است ولی متاسفانه در رابطه با آمار باغ‌شهرها جزو استان‌های اول کشور محسوب می‌شود.

 وی گفت: در حال حاضر بیش از ۵۰ باغ‌شهر در زنجان وجود دارد که همه آن‌ها غیرمجاز است و همین موضوع کمر کشاورزی استان را شکسته است و برخی افراد سودجو با خرد کردن غیرقانونی اراضی، یک شبه به سودهای میلیاردی رسیده‌اند.

 دادستان عمومی و انقلاب مرکز استان زنجان ضمن اعلام هشدار به مسئولان ذی‌ربط نسبت به عواقب و تبعات منفی رشد قارچ‌گونه باغ‌شهرها، بیان کرد: اکثر شرکت‌های تعاونی ادارات و سازمان‌ها و افراد ذی‌نفود و فرصت‌طلب اقدام به ساخت باغ‌شهر کرده‌اند و متاسفانه ارگان‌های متولی در این حوزه نظارت کافی نداشته‌اند و الان شاهد این معضل هستیم که کل اطراف شهر زنجان را باغ‌شهرها احاطه کرده است که بی‌ترددی در پیشرفت آینده استان به ویژه در حوزه شهرسازی با مشکل مواجه خواهیم شد.

موج گرایش به ساخت باغ ویلا در اطراف شهر زنجان در چند سال اخیر افزایش یافته است. این باغ ویلاها در زمین های با کاربری کشاورزی ساخته می شوند که نیازمند تغییر کاربری است.

بحث باغ شهر و شهرک‌های اقماری اولین بار توسط ابنز هاوارد ، شهرساز انگلیسی، حدود یک قرن پیش به نام گاردن سیتی یا باغ شهرها همراه با طرح شهرک‌های اقماری مطرح شده است.   به گفته کارشناسان نسخه اجرای این دو طرح حدودا در ۱۵ کشور پیچیده شده و اجرای آن در تمام این کشورها با مشکلات عمده همراه بوده است .   دلایل متعددی در شکست این طرح وجود داشت، اما علت اصلی آن در این بود که این کشورها در مسیر مخالف اولیه‌شان حرکت کردند و نتایجی که گرفتند مخالف آن بود.  باغ شهرها در واقع در شهرهایی تشکیل شدند که فضاهای سبز بیشتری داشتند و در کشورهایی مثل انگلیس که فضای سبز بیشتری داشتند مطرح بود تا در قالب آن بتوانند جمعیت انبوه مادر شهرها را به آنجا سرریز کنند و از این طریق کمکی باشد که جمعیت کلان شهرها و مادر شهرها تخلیه شود و به آن سمت سوق پیدا کند.

اما تجربه این طرح‌ها در این کشورها و از جمله در انگلیس و در شهر لندن نشان داد که فقط ۴درصد از جمعیت شهر لندن به این باغ شهرها سرریز شدند و حداقل نتیجه از هدف اجرای این طرح عملی شد.

حالا این نسخه انگلیسی در ایران پیاده می شود که مشکلات عدیده آن موجب شده تا داد دادستان زنجان نیز برآید.

به نظر می رسد نظارت بر ساخت و سازهای غیرقانونی و ایجاد باغ شهرها می تواند این معضل را برای همیشه در زنجان حل کند.

بر چسب ها

پیشنهاد سردبیر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفا سوال مقابل را پاسخ دهید ؟ *

Close