خانه | استان زنجان | ابهر | چرا کسی به فکر حاشیه نشین ها نیست/۲۰ درصد مردم زنجان گرفتار حاشیه! + تصاویر
79_842

چرا کسی به فکر حاشیه نشین ها نیست/۲۰ درصد مردم زنجان گرفتار حاشیه! + تصاویر

اسکان های غیر رسمی همانگونه که زاییده ضعف و نقص در بخش های مختلف اقتصادی اجتماعی است معضلات بی شمار دیگری را نیز در پی دارد و متاسفانه نه تنها این پدیده متوقف نمی شود بلکه گسترش روز افزونی دارد.

حاشیه نشینی اغلب در شهرهای دارای ظرفیت های  بالفعل اقتصادی اعم از مراکز استان ها مشاهده می شود که نیازهای مردم، آن ها را وادار به  سکونت در شرایط غیر استاندارد و پر مخاطره می کند. در چنین شرایطی نه تنها تقویت و توجه همه جانبه به مناطق محروم برای پیشگیری از مهاجرت لازم است بلکه اتخاذ سیاست های مدیریتی صحیح  برای کاهش شکاف طبقاتی  نیز ضروری است.

بی شک   برخورد سلبی ، عدم تامین زیر ساخت ها و خدمات و امکانات در سکونتگاه های غیر رسمی نمی تواند دوام چندانی داشت باشد و مانع اسکان غیر رسمی نمی شود. بنابراین بهترین شیوه ،ساماندهی این مناطق است و در صورتیکه در مواجهه با حاشیه نشینی که پدیده ای مخرب و آسیب زا است اقدام سازنده ای صورت نگیرد خسارت هایی که این معضل به شهر می زند جبران ناپذیر خواهد بود.

با گذر زمان و بنا به اقتضا شرایط برخی از این سکونتگاه ها  از شکل غیر رسمی به حالت رسمی در می آیند اما ماهیت واقعی آن ها قابل انکار و تغییر نیست. نمونه ای از این محله ها را در شهر زنجان می توان مشاهده کرد.

توانمند سازی و ساماندهی این سکونتگاه ها  در قالب تشکیل ستاد ملی توانمند سازی سکونتگاه های غیر رسمی  و بر اساس سند ملی از سال ۸۶ مورد توجه دولت بوده است و به تبع این ستاد در سطح محلی ،« استانی» نیز ستادی تحت عنوان ستاد استانی ساماندهی و توانمند سازی سکونتگاه های غیررسمی با عضویت ۱۷ دستگاه مدیریت شهری به ریاست استاندار  تشکیل شده  است .

حاشیه های فراتر از متن شهر زنجان

با توجه به اینکه ۲۰ درصد جمعیت شهر زنجان در سکونتگاه های غیر رسمی زندگی می  کنند باید خدمات بهداشتی درمانی  با احداث مراکز بهداشتی در این مناطق و نیز توسعه برنامه های آموزی پیشگیری توسط بهزیستی سرانه های آموشی بهداشتی خدماتی  این مناطق تقویت شود.

حاشیه نشینی در زنجان

انسانهایی که همین حوالی در حاشیه های شهر زندگی می کنند همان هایی هستند که  نداری آن ها را واردار به گزینش زندگی در محله ای کرده است که با دست های خالی بنا شده و اگر سودی هم درمیان بوده برای فروشنده های سودجویی بوده که قانون را زیر پا گذاشتند تا آجرهای این ساختمان ها بالا برود.

محله «بی سیم» که  در داخل محدوده شهر بنا شده حد فاصل انصاریه تا کوچه مشکی، با خانه های قد و نیم قد و باریکش با کوچه های کوچک و جوی های ظریفی که از داخل آن عبور می کند، با پیاده روهایی که شبیه پیاده رو نیستند با انبوهی از جمعیت که  نه پارکی دارند، نه رستوران مناسبی نه فضای سبزی و نه  خیلی از امکانات رفاهی دیگر را و یا «اسلام آباد» که حالا با مغازه های بی شمارش که اقتصاد خانواده ها را تامین می کند  معروف شده و محله «سایان» که  کنار خانه های ویلایی با آلونک های محقر جا گرفته و ویرانی آن ها به  نسیمی بند است، همه نمونه هایی از همین غیر رسمی ها هستند.

حاشیه ای که به متن تبدیل شد

منطقه اسلام آباد(صفرآباد) را شاید بتوان تنها نمونه موفق از حاشیه نشینی دانست که با توجه به توسعه شهری زنجان طی دو دهه اخیر توانست از حاشیه به متن تبدیل شود، موقعیت خاص منطقه اسلام آباد موجب شد خیلی زود به منطقه مطلوب برای داد و ستد تبدیل شود و امروز  اگر یک تحلیل منصفانه صورت بگیرد این منطقه به عنوان منطقه تاثیرگذار در  اقتصاد  بازار شهر  و حتی استان زنجان مطرح می شود.

 هرچقدر هم غیر رسمی ها به گذشت زمان و بنا به ضرورت تثبیت شوند باز یک چیزی کم است چرا که  اصولی و برنامه مدار بنا نشده اند، آن ها حاشیه هایی بوده اند ارزان تر از متن.

اینجا پر از انسانهای هایی است که بیکاری و نداری روستا واداراشان کرده به امید یافتن کار و ادامه تحصیل فرزندانشان به شهر بیایند، حالا گیریم که شهر در حاشیه باشد.

موقعیت خاص منطقه اسلام آباد موجب شد خیلی زود به منطقه مطلوب برای داد و ستد تبدیل شود و امروز   این منطقه به عنوان منطقه تاثیرگذار در  اقتصاد  بازار شهر مطرح می شودمشکلات فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی  بسیاری در این حاشیه ها عیان است. اعتیاد، کم سوادی، رشد یک بعدی، طلاق و… که  اصل ناآگاهی، فقر فکری و اقتصادی است.

ساکنان سکونت گاه های غیر رسمی مقصر نیستند، همه آنانی که باید شرایط را برای زندگی امن و آرام فراهم می کردند باید پاسخگو باشند، حالا که آن ها مهاجرت را بر قرار ترجیح داده و آمده اند باید  توانمند سازیشان در اولویت باشد.

شهرداری و خواسته های اهالی حاشیه نشین

یکی از اهالی منطقه فاطمیه(مال دره) که به گفته خودش از سال ۶۸ در این منطقه ساکن است از عدم رسیدگی مسئولان به مشکلات اهالی این منطقه گلایه می کند و می گوید به رغم پیگیری های متعدد و مستمر از  دستگاه های مرتبط تاکنون جواب روشن و قانع کننده ای دریافت نکرده ایم.

خلیل تاران با بیان اینکه شهرک فاطمیه فاقد راه رسترسی مناسب است  و این امر موجب وقوع تصادفات متعدد شده، می گوید: متاسفانه شهرداری زنجان به هیچ یک از  درخواست های اهالی در این زمینه رسیدگی نمی کند.

به گفته او کوی فاطمیه فاقد مدرسه، نانوایی و راه مناسب است و از کمترین حقوق و امکانات یک منطقه شهری برخوردار نیست و می گوید: حتی یک روستا دارای امکانات بیشتری نسبت به کوی فاطمیه است.

 تاران همچنین می گوید: متاسفانه مسئولان شهری اجازه نوسازی به واحدهای فرسوده در کوی فاطمیه را نمی د هند و عملا نمی توانیم واحدهای ساختمانی خود را  با داشتن قباله و قولنامه  بسازیم.

حاشیه نشینی در زنجان

 فاطمه محبی شهروند ساکن سایان هم می گوید:  در این محله ها از هیچ امکانات رفاهی و آموزشی بهره مند نیستیم. من علاقمندم در کلاس های فرهنگی و آموزشی شرکت کنم اما به آنها دسترسی ندارم، کودکان ما از یک پارک مناسب بی بهره اند.

یکی از ساکنان محله سایان می گوید:  در این محله ها از هیچ امکانات رفاهی و آموزشی بهره مند نیستیم. من علاقمندم در کلاس های فرهنگی و آموزشی شرکت کنم اما به آنها دسترسی ندارم، کودکان ما از یک پارک مناسب بی بهره انداین شهروند زنجانی به وضعیت نامناسب در زمینه تردد ساکنین در این منطقه اشاره می کند و قرار گرفتن شهرک سایان در محدوده جاده قدیم و همچنین آزادره زنجان- قزوین را یادآور می شود و می گوید: به رغم تردد وسایط نقلیه بین راهی از این منطق کوچکترین ضریب ایمنی برای عابرین پیاده و همچنین وسایط نقلیه ساکنین منطقه سایان در نظر گرفته نشده است.

حسن محمدی ساکن محله بی سیم هم می گوید: بی سیم سال هاست شکل گرفته اما هنوز معابر واقع در خیابان اصلی آ ن  به درستی تعریف نشده است.

هفت سکونتگاه غیر رسمی در زنجان

 فرماندار زنجان پیش از این از وجود هفت سکونتگاه غیر رسمی در این شهر خبر داده و گفته: سکونتگاه های غیر رسمی در زنجان باید به صورت مناسب و کارشناسی ساماندهی شوند. رشد فزاینده جمعیت شهر زنجان و گرانی مسکن مهم‏ترین عامل در بروز حاشیه‎نشینی است.

وی  با اشاره به وجود حاشیه نشینی در روستاهای مجاور شهر زنجان  واقع شدن روستای شورجه در داخل بافت شهری زنجان را یادآور شد و  ادامه داد: برخی از روستاهای زنجان همچون دو اسب، پایین کوه ، دیزج آباد و گاوازنگ با معضلات حاشیه نشینی روبرو هستند و این امر در صورت عدم توجه به عنوان یک چالش اساسی مطرح خواهد شد.

اسکان ۲۰ درصد جمعیت شهر زنجان در سکونتگاه های غیر رسمی

 ۲۰ درصد از جمعیت ۴۰۰ هزار نفری شهر زنجان در سکونت گاه های غیر رسمی زندگی می کنند.

 اسلام اباد، بی سیم، کوی فاطمیه، خان در، مهدیه، سایان، بویوک آباد، را از جمله سکونتگاه های غیر رسمی زنجان است که اسلام آباد با ۲۸ هزار نفر جمعیت بزرگترین سکونتگاه غیر رسمی زنجان است.

ارتقاء خدمات در روستاها مانع حاشیه نشینی می شود

یک عضو شورای اسلامی استان زنجان نیز حاشیه نشینی را  از تبعات مهاجرت دانست و گفت: در صورتیکه خدمات  در روستاها و  شهرهای کوچک  تقویت شود مهاجرت و به تبع آن حاشیه نشنی کمتر خواهد شد.

عباس راشاد با بیان اینکه حاشیه نشینی در سراسر کشور وجود دارد ابراز کرد:  این مشکل را می توان با همکاری نهادهای مختلف اعم از جهاد کشاورزی، منابع طبیعی، شهرداری، راه و شهرسازی، دادگستری و …  مدیریت کرد.

وی خاطر نشان کرد: حاشیه نشینی تبعات منفی فراوانی در حورزه اجتماعی، اقتصادی، رفاهی و فرهنگی برای شهرها در پی دارد.

حاشیه نشینی در زنجان

این عضو شورای اسلامی شهر  با بیان اینکه دبیرخانه سکونتگاه های غیر رسمی در  اداره کل راه و شهرسازی مستقر است افزود: مسئول ساماندهی سکونتگاه های غیر رسمی مشخص است و می توانند برای رفع مشکلات موجود تلاش کنند.

راشاد  ادامه داد: دو نوع سکونت گاه غیر رسمی در شهرها وجود دارد یکی تثبیت شده مانند محله های بی سیم و  اسلام آباد و دیگری تثبیت نشده همچون محله های سایان، خان دره، کوی وحدت  که در ضلع جنوب غربی زنجان قرار دارند.

آسفالت، هدایت آب های سطحی، پوشش و اصلاح کانال و نصب سطل زباله  و بازگشایی برخی معابر از جمله  خدمات پیش بینی شده برای سکونتگاه های غیر رسمی تثبیت شده بود که بخشی از آن  امسال اجرایی شد و بخشی در بودجه ۹۴ شهرداری مد نظر استوی اظهار کرد: منظور از سکونتگاه غیر رسمی تثبیت نشده سکونت گاه هایی است که محدوده آن ها مشخص نشده و احتمال توسعه آن وجود دارد همانگونه که در فاطمیه و سایان طرح ها لکه گذاری شده اما مالکیت قولنامه ای است و همواره بین شهرداری و مالکان برای ساماندهی مشکل وجود دارد.

این عضو. شورای شهر زنجان  مشاع یا نسخ بودن سند های سکونتگاه های غیر رسمی تثبیت نشده را مشکل بزرگی برشمرد و یادآور شد:  پارسال برای  سکونتگاه های غیر رسمی که تثبیت شده اند  اعتبارات عمرانی مناسبی در نظر گرفته شد تا فاصله خدمات عمرانی این مناطق با سایر مناطق شهر  در تعادل باشد.

راشاد، گفت: آسفالت، هدایت آب های سطحی، پوشش و اصلاح کانال و نصب سطل زباله  و بازگشایی برخی معابر از جمله  خدمات پیش بینی شده برای سکونتگاه های غیر رسمی تثبیت شده بود که بخشی از آن  امسال اجرایی شد و بخشی در بودجه ۹۴ شهرداری مد نظر است.

حاشیه نشینی در زنجان

وی، ندادن امکانات به سکونتگاه های غیر رسمی را  راه مناسبی برای  رفع این مشکل ندانست و تصریح کرد: رفع مشکلات حاشیه نشینی  مستلزم حساسیت نهادهای ذی ربط است.

 راشاد تاکید کرد: در صورتیکه  سکونتگاه های غیر رسمی ساماندهی شوند و عوارض شهرداری را بپردازند می توان  با تعیین اعتبارات مناسب  طی چند سال متوالی خدمات بهتری ارائه کرد.

وی تصریح کرد: با بالا رفتن سطح سواد و آگاهی در روستاها  مردم تمایل دارند در جایی ساکن شوند که خدمات مناسبی داشته باشد بنابراین مهاجرت برای یافتن کار بهتر و برخورداری از خدمات مطلوب تر صورت می پذیرد.


حاشیه های فراتر از متن شهر قیدار

منطقه زور آباد یا همان کوی شریعتی در شهر قیدار که پیش از این قرار بود طرح مسکن مهر در آنجا اجرا شود ،امروز به یک محله حاشیه نشین تبدیل شده است؛ حاشیه ای که از متن فراتر رفته است.

سال ۸۹ مسئولان وقت در راستای ساخت مسکن مهر در شهر قیدار منطقه ای را در بهترین نقطه شهر خدابنده آماده کردند ولی به جای مسکن مهر تملک ها و خرید فروش زمین توسط دلالان صورت گرفت تا شکل جدیدی از حاشیه نشینی در شهر قیدار ایجاد شود.

حاشیه نشینی

قیدار مرکز شهرستان خدابنده  است این شهر ۸۵ کیلومتر از مرکز استان زنجان فاصله دارد و در سال ۱۳۴۲ به شهر تبدیل شده است. این شهر تاریخی استان زنجان زمانی یک روستای کوچک بوده که به نام شهر پیغمبر معروف بوده است.

این شهر در سالهای اخیر رشد و توسعه زیادی کرده است به طوری که جمعیت آن قریب ۴۰ هزار نفر می رسد و در دوره چهارم اعضای شورای اسلامی از ۵ نفر به ۷ نفر افزایش یافت.

رشد شهر نشینی، افزایش مهاجرتهای روستایی باعث شده تعدادی از ساکنان روستاها خانه های خود را رها کرده و به حاشیه این شهر پناه بیاورند به طوری که منطقه ای به نام زور آباد پدید آمده که از ۶ سال قبل مردم با احداث آلونکی کوچک سکونت گزیده اند.

شورای دوره سوم تعدادی از کوچه های این منطقه را جدول گذاری کرده و نام محمدیه بر آنها گذاشت اما افزایش مساحت و سازه ها باعث شده است که این منطقه هر روز گسترش یابد و ساخت و سازها افزایش پیدا کند.

رشد شهر نشینی، افزایش مهاجرتهای روستایی باعث شده تعدادی از ساکنان روستاها خانه های خود را رها کرده و به حاشیه این شهر پناه بیاورند به طوری که منطقه ای به نام زور آباد پدید آمده که از ۶ سال قبل مردم با احداث آلونکی کوچک سکونت گزیده اندبیش از ۵۰۰ خانوار در دامنه کوه های قیدار زندگی می کنند که از داشتن گاز و آب سالم بهداشتی بی بهره اند و برق آنها نیز به صورت آزاد و با نصب کنتور در تیر برق از فاصله یک کیلومتری تأمین می شود.

رضا از ساکنان این مناطق می گوید: من از چهار سال قبل در این منطقه ساختمان احداث کرده ام و برق ما از طریق کابل تأمین می شود و با وزش باد سیم های برق از هم جدا می شود و این خطرات زیادی برای خودمان و کودکانی که بازی می کنند دارد.

وی نبود گاز شهری را مشکل دیگر عنوان کرده و می افزاید: اهالی این مناطق از نفت، گازوئیل برای روشن کردن بخاری ها استفاده می کنند و از گاز شهری محرومند.

قرار بود اینجا مسکن مهر ساخته شود

حسین ساکن این منطقه است که از نبود امکانات گله کرده و می گوید: از شهرداری انتظار داریم که مسیر خیابانها را مشخص کند تا ساخت و سازها قانونی شود.

مرتضی رحیمی از روزنامه نگاران استان زنجان هم که در شهر قیدار سکونت دارد با تأیید وجود منطقه ای به نام زورآباد در شهر قیدار که ساکنان از کمترین امکانات بی بهره اند، گفت: زندگی در این مناطق بسیار مشکل است و بخصوص بارش برف و باران و سردی هوا مشکلات را مضاعف می کند.

وی افزود: در دولت نهم در این محل برای احداث ساختمان مسکن مهر با حضور استاندار وقت، نماینده مجلس، مسئولین شهرستان و استان کلنگ زنی شد ولی وجود افراد ذی نفوذ که این مناطق را خود سرانه تفکیک کرده و به افراد مختلف فروخته بودند مانع از این شد.

رحیمی اضافه کرد: حل مشکل حاشیه نشینی شهر قیدار نیاز به اعتبار و توجه دولت دارد تا با تخصیص بودجه مشکل برق رسانی، گاز رسانی و آب سالم بهداشتی مرتفع شود.

خبرنگار شهرستان خدابنده اضافه کرد: ساکنان این مناطق برای گرفتن برق مبالغی را به حساب شهرداری، اداره برق در هنگام گرفتن استعلام برای اشتراک برق واریز کرده اند ولی متاسفانه هیچگونه خدماتی به آنها ارائه نمی شود.

حاشیه نشینی

در همین راستا فرماندار شهرستان خدابنده با اشاره به وجود حاشیه نشینی در شهر قیدار گفت: در سال ۸۹ برای ساخت  مسکن مهر محدوده ای شناسایی شد که به نام کوی شریعتی قرار بود نامگذاری شود ولی به دلیل تملک صورت گرفته توسط  مردم مسکن مهر در آنجا احداث نشد و طرح در محدوده ای دیگر اجرا شد.

ساماندهی زورآباد با مشکل مواجه است

باب الله فتحی افزود: این منطقه که زورآباد«شریعتی» نام گرفته به صورت غیرمجاز و غیرمنظم ساخت و ساز در آنجا انجام شده است  و به عنوان  مثال در وسط خیابان ساختمان احداث شده است.

وی ادامه داد: در حال حاضر ساماندهی این منطقه با مشکل مواجه شده است و نه می توان در این محدوده جدول گذاری و حتی آب و برق و گاز در این منطقه واگذار نشده است.

فتحی  با بیان اینکه در سالهای گذشته منطقه کوی شریعتی به حال خود رها شده بود افزود: طی  سالهای گذشته منطقه کوی شریعتی از سوی شهرداری و فرمانداری به حال خود رها شد و به دلیل عدم نظارت ساخت و سازهایی در  این منطقه  صورت گرفته است.

فرماندار شهرستان خدابنده، منطقه زور آباد«کوی شریعتی» را  جزو بهترین نقاط شهر قیدار  عنوان کرد و گفت: اگر بخواهیم منطقه ای برتر و باارزش در شهر قیدار عنوان کنیم همین منطقه زورآباد است که می توانست به منطقه  بالانشین شهر تبدیل شود.

فتحی با بیان اینکه وضعیت موجود در حوزه حاشیه نشینی در شهر قیدار محصول دلال بازی برخی  است افزود: در حال حاضر مسئولان استان بعد از شهر زنجان به دنبال  ساماندهی و رفع معضل حاشیه نشینی در شهر  قیدار هستند.

حاشیه نشینی

وی عدم وجود مدیریت واحد شهری در شهر قیدار را یادآور شد و با اشاره به اوقافی بودن زمین های شهر قیدار افزود: از یک طرف شهرداری باید در مدیریت شهری ورود داشته باشد و از طرف دیگر زمین ها از طرف اوقاف به مردم واگذار شده و مردم در  این زمین ها ساخت و ساز کردند.

 فتحی با بیان اینکه بعد از جلسات متعدد بحث مدیریت شهری  قیدار به شهرداری واگذار شده است افزود: روند موجود در زمینه ساماندهی شهر قیدار و جاشیه نشینی در این شهر نیازمند تعامل و همکاری اوقاف است و در حال حاضر قراداهای زمین از سوی اوقاف به مردم ارائه شده که اصلا زمینی وجود ندارد.

وی ابراز امیدواری کرد وضعیت موجود در زمینه حاشیه نشینی در شهر قیدار رفع شود و این امر را نیازمند تعامل همکاری همکاری نهادهای مرتبط به خصوص اوقاف و  شهرداری قیدار عنوان کرد و افزود: منطقه زور آباد در صورت وجود یک مدیریت شهری واحد می توانست بهترین نقطه شهر باشد.

باور کنیم ساکنان حاشیه بی گناه اند و ناگزیر از تن دادن به شرایط موجود. آن هم دلشان زندگی ای همراه با جاذبه  زندگی  کردن می خواهند.آنها هم ترجیح می دهند در شرایطی مطلوب و  بدون خاطره مهاجرت و برچسب«حاشیه نشین»  زندگی کنند اما حالا  خارج از متن ، دنبال یک لقمه نان با کارگری، فروشندگی، دستفروشی و … زندگی را سر می کنند  و گاه در دام های ناخوشایند روزگار گرفتار می شوند.

موارد دیگر را نیز امتحان کنید

لشکر نظریه پردازان شکست خورده اصلاح طلبان چگونه به مقاومت در سوریه تاختند؟

بعد از تحولات خاورمیانه و خیزش‌هایی که به صورت دومینووار در کشورهای عربی به ‌وقوع …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *