دستکاری قیمت ارز؛ بنام مذاکرات، بکام دولت! / معیشت مردم گروگان سیاست‌بازی دولتی‌ها / وعده‌های برجامی دولت «یادتان هست»؟

همان مذاکرات همیشگی؛ همان تحولات بازار دلار و خودرو!

برخی مدیران  و رسانه های همسو، سالهاست به جای تاکید بر تدابیر درون زا و مدیریت میدانی، “مذاکره درمانی اقتصاد” را پیشه خود کرده اند! درست در مقاطعی که آمریکایی ها با بی اعتنایی برخورد می کنند، اینها خبر خوش توافق  منتشر می کنند تا مثلا به بازار آرامش بدهند(!)

گاهی اوقات هم، مقادیری ارز و سکه طلا در بازار تزریق می شود، یا سهام برخی شرکت ها  عرضه می شود و… اتفاقاتی تدارک می شود که حس “حال خوب”(!) را به بازار تزریق می کند. بعدش هم می گویند؛ دیدید مذاکره چه قدر مهم و تاثیر گذار است، بازار واکنش مثبت نشان داد؟!

اقتصاد را شرطی سازی می کنند، بی آن که به ظرفیت های داخلی رونق تولید، افزایش عرضه، مبارزه با سوداگری کاذب و تنظیم واقعی بازار اهتمام کنند. عملا با معتاد سازی و سلب اختیار ملی در برخی مدیریت ها مواجهیم.

جزو همان فضا سازی ها، کاهش مختصر قیمت دلار و خودرو در بازار طی چند روز اخیر بود. همزمان گفته شد، چون دورنمای مثبتی در مذاکرات پدیدار شده، بازار هم واکنش مثبت نشان داده است!

اهل فن “سیاست، دیپلماسی و امنیت ملی”می دانند که انگاره سازی‌های وابسته گرایانه و شرطی کننده، چه قدر برای کشور خطرناک است. اما نگاه عوامانه به ماجرا هم، تعجب و تردید مخاطب را بر می انگیزد.

درست در روزهایی که القا می شد قیمت دلار و خودرو پایین آمده، خودرو رسما گران شد! شورای رقابت که اکثریت اعضای آن، دولتی هستنند، دیروز قیمت محصولات ایران خودرو و سایپا را  ۸/۲ و ۸/۹ درصد گران کرد. شورا، هر سه ماه یکبار، درباره افزایش قیمت تصمیم می گیرد.

اگر واقعا توافقی به نفع کشور در وین پدید آمده بود، و توافق کذایی هم باید جور تدابیر درونزای دولت را بکشد، چرا قبل از همه، شورای دولتی، چنین انگاره ای را باور نکرده و بر خلاف لوازم آن (کاهش قیمت) عمل نمود؟!

می‌گویند خروس قصه ها، تا روباه را دید که نزدیک می آید، بالای درخت پرید. روباه گفت “چرا ترسیدی؟ مگر نشنیده ای که شیر دستور داده، حیوانات با هم دوست باشند و به هم آسیب نزنند؟ حالا شرایط فرق کرده. دیگر روزگار، روزگار گفتمان است. بیا پایین، گفت و گو کنیم؛ گل بگوییم و گل بشنویم”!

خروس، به انکار و تردید پرداخت و روباه، مشغول توجیه شد. اما خروس، گردن کشیده بود و به دور دست نگاه می کرد. روباه پرسید “به کجا نگاه می کنی؟”. خروس گفت “از دور حیوانی به این سو می دود و گوشهای بزرگ و دم دراز دارد . نمی دانم سگ است یا گرگ”. روباه گفت “با این نشانه ها، حتما سگ گلّه است؛ من زودتر بروم”.

خروس پرسید “مگر نگفتی که روزگار آینده، روزگار رفاقت و گفتمان است و همه با هم رفیق و فامیل شده اند؟!”.  روباه پاسخ داد “چرا، همین طور است؛ اما می ترسم سگ چوپان هم مثل تو در بیابان بوده و از تحولات جدید بی خبر باشد”!

دستکاری قیمت ارز؛ بنام مذاکرات، بکام دولت!/ از «خودمان گران کردیم» واعظی تا «مذاکره دلار را ارزان کرد» روحانی!

ادعای رئیس جمهور مبنی بر لغو تحریم ها و استناد آن به کاهش قیمت ارز، در شرایطی که هنوز مذاکرات وین بدون نتیجه مانده، حاکی از تلاش دولت برای دستاوردسازی برای مذاکرات است.

رئیس جمهور امروز در جلسه امروز هیئت دولت مدعی شد که تحریم های ضد ایرانی شکسته شده است؛ این ادعا در حالی مطرح شده که اخبار ضد و نقیض از وین حاکی از بی نتیجه ماندن گفتگوها میان طرف های ایرانی، اروپایی و آمریکایی است.

شب گذشته یک منبع آگاه در گفتگو با دانا اعلام کرد که آمریکا حاضر به بازگشت به برجام نیست؛ از طرف دیگر اروپایی ها نیز به دنبال امتیازات فرابرجامی هستند و این یعنی همچنان اختلاف نظرها در وین برای برداشته شدن تحریم ها و بازگشت به برجام پا برجاست.

از سوی دیگر گفته می شود آمریکایی ها در پی سناریوی تفکیک تحریم ها به دوران ترامپ و غیر ترامپ هستند تا از این منظر با لغو موقتی تحریم های آن هم تنها تحریم های دوران ترامپ بر نتیجه انتخابات پیش روی  ایران اثرگذاری کند.

دستکاری قیمت ارز؛ بنام مذاکرات، بکام دولت!/ از «خودمان گران کردیم» واعظی تا «مذاکره دلار را ارزان کرد» روحانی!

شبکه پرس تی وی نیز شب گذشته در خبری اعلام کرد براساس اخبار مذاکرات وین، آمریکا تاکنون نه تنها انجام اصلاحاتی را که باعث کاهش ریسک همکاری اقتصادی و بانکی با ایران می‌شود، نپذیرفته است، بلکه عملا ریسک همکاری با ایران را بالاتر برده است.
این منبع مطلع به پرس تی وی گفته است، آمریکا بر حفظ ساختار تحریم‌های فلج کننده و به ویژه عدم لغو قانون کاتسا اصرار دارد. همچنین آمریکا رفع تحریم‌ از نهادها و افراد باقی مانده در لیست تحریم SDN را به میزان زمان اجرای  برجام رد کرده است.
وی به پرس تی وی گفته است  تاکنون نشانه‌ای از تمایل آمریکا به لغو کاتسا دیده نشده است، آمریکا با حفظ این تحریم‌ها به بهانه های مختلف درصدد تحمیل برجامی به مراتب ضعیف تر از برجام سال ۲۰۱۵ به ایران است که عملا هیچگونه گشایشی در اقتصاد ایران ایجاد نخواهد کرد.
هفته گذشته نیز با وجود آنکه عباس عراقچی در اظهارات متعدد روند مذاکرات را مثبت و رو به جلو ارزیابی کرد شبکه پرس تی وی به نقل از یک منبع آگاه خبر داد: دستورالعمل آمریکا صرفا تعلیق تحریم‌ها و نه لغو کامل آنها است. در صورت رفع برخی تحریم‌ها، آمریکا قصد دارد آنها را در بازه‌های ۱۲۰ روزه و ۱۸۰ روزه تمدید کند؛ قصد آمریکا از عدم لغو کامل تحریم ها و اکتفاء به رفع موقت برخی از تحریم ها صرفا بازگشت به برجام است تا بتواند از امکان مکانیسم ماشه علیه ایران استفاده کند.
اما این میان ادعای رئیس جمهور مبنی بر لغو تحریم ها حاکی از تلاش دولت برای دستاوردسازی از مذاکرات وین است.
رئیس جمهور در اظهارات خود به کاهش قیمت دلار استناد کرده و گفته است تحریم ها لغو شده و آثار آن در کاهش قیمت دلار مشاهده می شود! استناد رئیس جمهور به کاهش قیمت دلار به عنوان یکی از نشانه های لغو تحریم ها در حالی مطرح شده که پیش از این رئیس دفتر رئیس جمهور در اظهاراتی حاشیه ساز گفته بود دولت قیمت ارز را دستکاری کرده است!
محمود واعظی، در اسفند ۹۹ از نقش دولت در دستکاری قیمت دلار و افزایش بی سابقه آن تا بالای ۳۰ هزار تومان پرده برداری کرد.
وی گفته بود: «از نظر اقتصادی نرخ ارز ایران ۲۵ یا ۲۷ هزار تومان نیست، ما این کار را کردیم تا بتوانیم اقتصاد کشور را اداره کنیم تا امروز دشمنان بگویند که فشار حداکثری شکست خورده. دولت نرخ ارز را واقعی نمی‌داند و همواره برای کاهش نرخ ارز تلاش کرده است».
اگرچه دولتی ها تاکید داشتند که این اظهارات واعظی را تکذیب کنند، اما واقعیت های صحنه اقتصادی کشور نیز همین حرف های رئیس دفتر رئیس جمهور را تائید می کرد.
حال وقتی دولت برای اجرای سیاست های خود در مقاطعی قیمت ارز را بالا می برد، خود معید این است که در برهه ای دیگر می تواند برای اجرای برخی سیاست های دیگر قیمت ارز را کاهشی کند.
ادعای رئیس جمهور به لغو تحریم ها و استناد آن به کاهش قیمت ارز نشان از تلاش دولت برای دستاوردسازی از مذاکرات وین در آستانه انتخابات است چرا که هنوز آمریکایی ها گام عملی و اثرگذار برای لغو تحریم ها برنداشته و دولت به بهانه کاهش قیمت ارز به دنبال ساختن نمدی از مذاکرات وین است.

گاف دولت در کاهش زودهنگام قیمت دلار و طلا؟ / دم خروس فشارهای اقتصادی دوساله بیرون زد؟

طی سالهای اخیر برخی از کارشناسان معتقد بودند که افزایش برخی قیمتها و یا کمبود برخی کالا ها ناشی از سوء تدبیرهای عامدانه در برخی لایه های دولت است.

 این احتمالات با اظهار نظر واعظی رئیس دفتر رئیس جمهور که گفته بود بالا بردن قیمت دلار کار دولت بوده بیشتر به یقین نزدیک شد. اما پایین آمدن قیمت دلار و طلا آن هم بیشتر از آنچکه حباب روانی ارزیابی شود، در بزنگاه های سیاسی ماجرا را بیشتر مشکوک می کند.
گاف دولت در کاهش زودهنگام قیمت دلار و طلا؟ / دم خروس فشارهای اقتصادی دوساله بیرون زد؟
این موضوع برای مردم ملموس است که بعد از انتخابات ریاست جمهوری در آمریکا و اکنون قبل از تمام شدن مذاکرات وین دلار و طلا بیش از آنچکه تاثیر روانی ارزیابی شود، رو به کاهش می گذارد آنهم بدون اینکه تحریمی لغو شده باشد یا تغییری در مبادلات پولی و بانکی اتفاق افتاده باشد!
کاهش قیمت دلار در این روزها اتفاق خوبی است اما سوال مهم اینجاست: آیا فشار اقتصادی دوساله در سالهای اخیر و قربانیان مادی و معنوی که داشته است مصنوعی بوده و دولت، مردم را بازیچه اهداف سیاسی قرار داده است؟
به نظر می رسد این موضوع نیاز فوری به بررسی و راستی آزمایی قضایی دارد.

 

وعده‌های برجامی دولت «یادتان هست»؟

حسن روحانی با شعار چرخیدن همزمان چرخ سانتریفیوژها به عنوان نماد صنعت هسته ای و چرخ کارخانه ها به عنوان نماد اقتصاد کشور، در انتخابات ریاست جمهوری سال ۹۲ به پیروزی رسید.

* فصل اول: در باغ سبز یا برجام «کلید» حل همه مشکلات اقتصادی!

وی و مقامات ارشد دولتش در طول مذاکرات هسته‌ای بخصوص در ایام نزدیک به امضای توافق هسته ای (برجام)، همه امور زندگی مردم حتی آب خوردن را نیز به لغو تحریم ها از طریق تصویب و اجرای برجام گره زده و وعده دادند که برجام منجر به لغو تمامی تحریم ها و در نتیجه، حل شدن تمامی مشکلات اقتصادی مردم خواهد شد. در ادامه به برخی از مصادیق این موضوع اشاره می شود:

– حسن روحانی رئیس جمهور: تحریم‌های ظالمانه باید از بین برود تا سرمایه بیاید و مشکل محیط‌زیست، ‌اشتغال، صنعت و آب خوردن مردم حل شود، منابع آبی زیاد شده و بانک‌ها احیا شوند. (مراسم دهمین دوره جایزه ملی محیط زیست- ۱۷ خردادماه ۹۴)

گفتنی است این اظهارات رئیس جمهور در اوج مذاکرات وین، انعکاس وسیعی در جامعه داشت و با انتقادات گسترده ای مواجه شد و سایت ریاست جمهوری این بخش از سخنان روحانی را حذف کرد. البته چند روز بعد یعنی در تاریخ ۲۵ خردادماه ۹۴، اسحاق جهانگیری معاون اول رئیس‌جمهور به دفاع از این اظهارات روحانی پرداخت و ضمن تاکید بر این موضوع که تحریم‌ها روی آب آشامیدنی مردم هم تأثیر گذاشته است، گفت: «وقتی می گوییم تحریم‌ها روی آب آشامیدنی مردم هم تأثیر گذاشته است می گویند کجا تحریم‌ها می تواند روی آب خوردن مردم تأثیر بگذارد و شروع به کنایه می‌کنند. این در حالی است که تأمین آب آشامیدنی یک شهر مانند تهران نیازمند ده‌ها کار مطالعاتی، مهندسی و عمرانی است».

اسحاق جهانگیری معاون اول رئیس‌جمهور: دولت می‌تواند در دوران پساتحریم با برنامه‌ریزی جدی، انبوهی از سرمایه را وارد کشور کند. (۹ آبان ماه ۹۴)

مسعود نیلی مشاور اقتصادی رئیس‌جمهور: در صورت رفع کامل تحریم‌ها، ظرف یک‌سال، بازگشت به شرایط بیش از تحریم اتفاق خواهد افتاد. (۲۷ اردیبهشت ماه ۹۴)

محمدباقر نوبخت معاون رئیس‌جمهور و سخنگوی دولت: در صورت توافق در مذاکرات {هسته ای}، ۱۰۰ میلیارد دلار به منابع اقتصاد کشور تزریق می شود. (۹ خردادماه ۹۴)

گفتنی است یک روز بعد از امضای برجام یعنی در تاریخ ۲۴ تیرماه ۹۴، ولی الله سیف رئیس کل بانک مرکزی رسما اعلام کرد که کل میزان پول‌های بلوکه شده ایران در خارج از کشور ۲۹ میلیارد دلار است که ۲۳ میلیارد دلار آن جزو اموال بانک مرکزی است.

محمدباقر نوبخت معاون رئیس‌جمهور و سخنگوی دولت: برای گشایش اقتصادی و تکمیل پروژه های عمرانی باید تحریم‌ها برداشته شود. (۲۴ خردادماه ۹۴)

علی یونسی دستیار رئیس‌جمهور در امور اقوام و مذاهب: اکنون کشور از بیکاری رنج می‌برد، جوانان مشکل عدم استطاعت مالی برای ازدواج دارند و دولت وظیفه دارد این مشکلات را برطرف کند و امیدوارم با لغو تحریم‌ها این مشکلات برطرف شده و کارهای عمرانی نیز با سرعت بیشتری انجام شود. (۲۴ خردادماه ۹۴)

برجام
برجام

*فصل دوم: تعدیل توقعات از برجام یا بیایید منطقی فکر کنیم!

برجام در تاریخ ۲۳ تیرماه ۹۴ امضا و حدود شش ماه بعد یعنی در تاریخ ۲۶ دی ماه ۹۴ اجرایی شد. با اجرای توافق، صنعت هسته‌ای کشورمان تقریباً تعطیل شد؛ اما مشکل رکود، تورم، بیکاری، صنعت، ازدواج، پروژه‌های عمرانی و…در جای خود باقی ماند. در واقع، هم چرخ سانتریفیوژها از کار افتاد و هم به دلیل چیدن تمامی تخم مرغ‌ها در سبد برجام از سوی دولت و کم توجهی به ظرفیت‌های عظیم داخلی و در نهایت به دلیل کارنامه ضعیف اقتصادی دولت، چرخ بسیاری از کارخانه‌های بزرگ و مجموعه‌های تولیدی نیز از کار افتاد. در واقع، شعار رئیس جمهور در ایام انتخابات ۹۲ مبنی بر چرخیدن همزمان چرخ سانتریفیوژها و چرخ اقتصاد کشور به صورت معکوس محقق شد!

با توجه به همین موضوع، دور جدید تلاش های دولتمردان برای مهندسی افکار عمومی آغاز شد و آنها در ابتدا تلاش کردند که توقعات مردم از برجام را که خودشان ایجاد کرده بودند، کاهش دهند. این رفتار دوگانه مقامات دولتی، انتقادات رسانه های مختلف را به دنبال داشت (اینجا، اینجا و اینجا را ببینید) و دولت روحانی به درستی به این موضوع متهم شد که روزی، بادکنک تحریم را باد و روز دیگری آن را خالی می کند.

در ادامه به برخی از مصادیق این موضوع در تابستان ۹۴ اشاره می کنیم:
علی طیب نیا وزیر امور اقتصاد و دارایی: مشکلات اقتصادی ما به واسطه تحریم آغاز نشده است که بخواهد با حذف تحریم‌ها زمینه‌ای برای حل‌وفصل همه مشکلات فراهم شود. (۲۴ تیرماه ۹۴)

عباس آخوندی وزیر راه و شهرسازی: بازار مسکن بازار داخلی است و توافق هسته‌ای خیلی نمی‌تواند تأثیر مستقیمی بر روی این بازار داشته باشد. (۲۹ تیرماه ۹۴)

محمدباقر نوبخت معاون رئیس جمهور و سخنگوی دولت: مردم بعد از توافق هسته‌ای انتظار بیش‌ازحد از اقتصاد نداشته باشند.

محمدرضا نعمت زاده وزیر صنعت، معدن و تجارت: توافق هسته‌ای باعث گشایش در همه حوزه‌های اقتصادی نمی‌شود.

در ۱۴ اردیبهشت ماه ۹۵ هم محمدباقر نوبخت معاون رئیس جمهور و سخنگوی دولت تیر خلاص را به خوش بینی‌ها درباره دستاوردهای برجام زد و گفت: «از برجام به اندازه برجام باید انتظار داشته باشیم».

چند ماه بعد از خروج آمریکا در برجام و در تاریخ ۴ شهریورماه ۹۷، محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه در برنامه تلویزیونی «حالا خورشید» در خصوص توقع هایی که از برجام می رفت و امیدی که به جامعه داده بود، گفت: «ما امروز هم به مردم امید می دهیم که کشور امکانات بسیار زیادی برای پیشرفت دارد. اینکه برخی پس از تصویب برجام یک دلار در دستشان و یک هزار تومانی در دست دیگرشان می گرفتند، اقدام دولت نبود و هیچ گاه این اغراق را نکردند و به اعتقاد اقتصاددانان اگر آن اتفاق رخ می داد برای اقتصاد ما مهلک بود و زمینه صادرات را از بین می برد و شرایط نابسامان و نابهنجاری را برای کشور ایجاد می کرد».

برجام تحریم دولت روحانی
برجام تحریم دولت روحا

*فصل سوم: کمی صادق باشیم یا اعتراف می‌کنیم که برجام را بزک کردیم!

فاز بعدی تلاش های مقامات دولتی برای مهندسی افکار عمومی، انکار کردن ابعاد اقتصادی توافق برجام بود، اقدامی که در بعد از پیروزی حسن روحانی در انتخابات ریاست جمهوری سال ۹۶ توسط جریان حامی دولت کلید خورد و بعد از خروج آمریکا از برجام در اردیبهشت ماه ۹۷، توسط مقامات دولتی به صورت جدی دنبال شد. برخی از مصادیق این موضوع در سال ۹۶ در ادامه آمده است:

صادق زیباکلام جامعه شناس در یادداشتی در روزنامه آرمان در تاریخ ۲۴ تیرماه ۹۶ نوشت: «واقعیت آن است که حجم عظیمی از مشکلات اقتصادی ارتباط چندانی با برجام نداشته و نمی‌توان مدعی شد که به صرف برجام، همه مشکلات حل می‌شدند».

حسین موسویان عضو  ارشد تیم مذاکرات هسته‌ای در دولت ‌اصلاحات در یادداشتی با عنوان «برجام به زبان ساده» در روزنامه اعتماد در تاریخ ۲۶ دی ماه ۹۶ نوشت: «از ابتدا روشن بود که وظیفه برجام حل همه معضلات اقتصادی قبل و بعد از انقلاب ایران نبود».

محمود سریع القلم جامعه شناس هم در یادداشتی در روزنامه وقایع اتفاقیه در تاریخ ۶ اسفندماه ۹۶ نوشت: «یک اشتباه بزرگی که در رابطه با برجام صورت گرفت، ایجاد انتظارات کهکشانی نسبت به نتایج برجام بود…قرار نبود برجام، مسائل ایران و غرب را حل کند یا گشایش‌های اقتصادی فراوان به‌همراه آورد. این بیشتر پروپاگاندا بود».

البته سریع القلم اولین فرد از جریان حامی دولت نبود که اعتراف کرد ادعای ایجاد گشایش های اقتصادی فراوان با برجام، پروپاگاندا یا تبلیغات غیرواقعی بوده است. بلکه اولین بار مهدی رحمانیان مدیر مسئول روزنامه شرق در گفتگو با حسین دهباشی در آذرماه ۹۵ اعتراف کرد که جریان حامی دولت، برجام را بزک کرده بود! رحمانیان درباره دلایل این موضوع گفت: «این مبالغه‌ها باید می‌شد به این خاطر که فضا خیلی فضای تنگ و ترشی بود، دولت باید در حقیقت این موضوع را قدری بزک می‌کرد که بتواند حرفش را به کرسی بنشاند».

* فصل چهارم: زمان انکار وعده‌ها یا هدف از برجام اصلا اقتصادی نبود!

مهمترین و عجیب ترین مرحله از تلاش های مقامات دولتی برای مهندسی افکار عمومی، انکار کردن ابعاد اقتصادی توافق برجام بود، اقدامی که بعد از خروج آمریکا از برجام در اردیبهشت ماه ۹۷ کلید خورد و عمدتا بر عهده مدیران ارشد وزارت امور خارجه بود. در این مرحله، این افراد ضمن تاکید بر اینکه «برخی از اعضای دولت و رسانه ها توقع مردم از برجام را بالا بردند»، مدعی شدند که برجام از همان ابتدا به دنبال اهداف اقتصادی نبوده است. این ادعا در حالی مطرح شد که همانطور که در ابتدای این گزارش اشاره کردیم، شعار اصلی روحانی در انتخابات ۹۲، چرخیدن همزمان چرخ کارخانه‌ها و چرخ سانتریفیوژها بود و وی «برجام» را قراردادی معرفی می‌کرد که با اجرایی شدن آن همه مشکلات کشور از تحریم بانک‌ها تا آب خوردن مردم حل می‌شود. در ادامه به برخی از مصادیق این موضوع در سال های اخیر اشاره می‌کنیم:

محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه: برخی برجام را در حد یک معامله اقتصادی می‌دانند، در صورتی که این توافق بین‌المللی فراتر از این موضوعات است. براساس برجام از سوی شورای امنیت سازمان ملل حق غنی‌سازی ایران به عنوان یک واقعیت پذیرفته شد. (مصاحبه با برنامه «پارک شهر» رادیو تهران-۱۹ آبان ماه ۹۷)

محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه: اما این واقعیت به این معنی نیست که هدف از برجام اقتصادی بود. اصلا این طور نیست. مذاکرات ما درباره برجام تا فروردین ۹۴ (یعنی سه ماه قبل از توافق نهایی برجام) صرفا هسته‌ای و امنیتی بود…بحث‌های هسته‌ای، امنیتی و خارج شدن از شورای امنیت بحث‌های اصلی ما بود و این که کسی بگوید هدف برجام اقتصادی بود با واقعیات و خطوط قرمزی که برای ما ترسیم شده بود، نمی‌سازد. بنابراین این دو موضوع را باید از هم جدا کنیم. اهداف برجام استراتژیک بود، آن اهداف به دست آمده و قابل بازگشت هم نیست. اجماع جهانی علیه ایران شکسته و قطعنامه‌های شورای امنیت هم لغو شده است. درست است که قطعنامه‌ها می‌توانند برگردند اما ما هم می‌توانیم برنامه هسته‌ای خود را به شکل قوی‌تری شروع کنیم. (مصاحبه تفصیلی با روزنامه «خراسان»- ۴ دی ماه ۹۷)

صفحه اول روزنامه «خراسان» در روز انتشار مصاحبه تاریخی ظریف (۳ دی ماه ۹۷)

غلامرضا انصاری معاون دیپلماسی اقتصادی وزارت خارجه با تاکید بر اینکه موافق این جمله که «هدف برجام اقتصادی بود» نیستم، در پاسخ به این سوال که «یکی از اهداف برجام، اقتصادی و به معنای منتفع شدن ایران از رفع تحریم‌ها بود»، گفت: اصلا، شما قطعا آن دوران را به یاد دارید وقتی که ما تحریم‌های سازمان ملل را داشتیم و محدودیت‌ها و تحریم‌های چندجانبه آن دوران فشار زیادی روی ما ایجاد کرده بود. اما ما در مذاکرات هسته‌ای به دنبال حق مسلم خود برای غنی‌سازی بودیم. حرف ما این بود که دنیا باید غنی‌سازی ایران را به رسمیت بشناسد. این مساله برای ما مهم‌تر از مسائل اقتصادی بود. (مصاحبه تفصیلی با روزنامه «اعتماد»- ۱۲ آبان ماه ۹۷)

*فصل پنجم: پشت پرده برجام یا هدف اصلی توافق حتی رفع تحریم‌ها هم نبود!

اما انکار ابعاد اقتصادی توافق برجام، مقدمه ای داشت که در سال های ۹۵ و ۹۶ توسط مقامات وزارت خارجه بیان شد ولی با توجه به فضای آن روزها چندان جدی گرفته نشد و آن هم، انکار این موضوع بود که هدف اصلی برجام، رفع تحریم‌ها بوده است! برخی از مصادیق این موضوع در ادامه آمده است:

محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه: در دولت یازدهم تصمیم گرفته شد که سیاست خارجی در خدمت توسعه باشد نه اینکه باری بر توسعه. زیرا سیاست خارجی طی سالهای قبل به دلیل فشارهای ناشی از تحریم‌های سنگین و برخی شعارهایی که مطرح می‌شد، به جای اینکه در خدمت توسعه باشد، هزینه جدی برای توسعه بود. یعنی دستگاه سیاست خارجی به دلیل نوع گرایش و برخوردی که دولت وقت درعرصه سیاست خارجی در پیش گرفته بود، حضور کمتری در صحنه بین‌المللی و توسعه اقتصادی ایران داشت. دولت یازدهم با هدف تغییر این فضا، مذاکرات را به طور جدی در دستور کار قرار داد. البته هدف عمده مذاکرات، برداشتن تحریم‌ها نبود؛ بلکه حفظ عزت کشور، توانمندی‌های فنی و لغو قطعنامه‌های شورای امنیت بود که اتفاقاً هیچ یک از تحریم‌های اقتصادی در آن قطعنامه‌ها نبود. یعنی مهم‌ترین موضوعات مطرح شده در قطعنامه‌های شورای امنیت، نامشروع جلوه دادن برنامه هسته‌ای ایران بود. هدف اصلی در مذاکرات رفع این اتهامات بود که درکنارش رفع تحریم‌ها به عنوان یک عامل مؤثر توانست راه را برای سیاست خارجی باز کند تا به خدمت توسعه کشور درآید. (مصاحبه تفصیلی با روزنامه «ایران»- ۹ شهریورماه ۹۵)

عباس عراقچی معاون سیاسی وزیر امور خارجه در پاسخ به سوالی درباره لغو تحریم‌ها به عنوان اصلی‌ترین هدف مذاکرات گفت: یک اشکالی نسبت به سوال شما دارم، اینکه مسئله اصلی رفع تحریم‌ها بود نه این گونه نبود. رفع تحریم‌ها خواسته بسیار بزرگ ما بود، ولی ما در بحران هسته‌ای، خواست اصلی ما و شعار اصلی مردم ما این بود که «انرژی هسته‌ای حق مسلم ماست.» اگر می‌خواستیم برای تحریم‌ها وارد مذاکره شویم، چرا کاری کردیم که تحریم‌ شویم؟ ما دنبال تثبیت حق مسلم خودمان بودیم. (برنامه «جهان آرا» شبکه افق- ۹ بهمن ماه ۹۶)

*پاسخ به یک سوال کلیدی: چرا دولت به دنبال توافق به هر قیمتی بود؟

با توجه به نکاتی که در این گزارش مطرح شد و فارغ از بازی غیراخلاقی مقامات دولتی و جریان حامی دولت با افکار عمومی درباره برجام، این سوال مهم مطرح می شود که اگر واقعا هدف برجام اصلا اقتصادی نبوده و حتی هدف عمده این توافق، رفع تحریم ها نبوده است، هدف اصلی دولت از پیگیری برای تحقق و اجرای برجام چه بوده است؟ به نظر می رسد پاسخ این سوال در جمله تاریخی است که محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه در اوج مذاکرات برجام یعنی در شهریورماه ۹۳ گفت: «رسیدن به هر نوع توافقی، بهتر از عدم توافق است».

ظریف
ظریف

در واقع، شرط لازم برای پیروزی جریان حامی دولت در انتخابات مجلس دهم (اسفندماه ۹۴) و پیروزی روحانی در دوره دوازدهم انتخابات ریاست جمهوری (اردیبهشت ماه ۹۶)، پیوند زدن سیاست خارجی با سیاست داخلی از طریق حصول توافق برجام به هر قیمتی و فارغ از تناسب محتوای آن با منافع ملی بود؛ اتفاقی که در تیرماه ۹۴ رقم خورد و هزینه سنگینی در ابعاد مختلف بخصوص اقتصادی به کشور وارد کرد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

لطفا سوال مقابل را پاسخ دهید ؟ *

دکمه بازگشت به بالا